• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۴/۲۶
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
قانون جامع حمایت از حقوق معلولان پس از ۱۳ سال هنوز به درستی اجرا نمی‌شود

صدای معلولان به گوش مسئولان نمی‌رسد

ای کاش دولتمردان و مسئولان کشور یک روز از منزل با «ویلچر» سرکار بروند تا به گفته محمد شریعتمداری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی «اگر دیدند که این کار ممکن نبود برنامه‌ریزی‌های لازم برای مناسب‌سازی فضاهای شهری را انجام دهند.»

صدای معلولان به گوش مسئولان نمی‌رسد
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، پیروز حناچی، شهردار تهران و قبادی‌دانا رئیس سازمان بهزیستی کشور به مناسبت روز بهزیستی در پویش سه‌شنبه‌های بدون‌خودرو با تعدادی از افراد دارای معلولیت در پارک شهر تهران رکاب زدند. اقدامی نمایشی و دکوری که نه‌تنها هیچ دردی از دردهای این قشر آسیب‌دیده را درمان نمی‌کند بلکه نمک به زخم توان‌یابان دارای محرومیت می‌پاشد. زیرا هنوز بسیاری از خیابان‌ها و معابر شهر برای تردد این افراد مناسب‌سازی نشده و آنان برای رسیدگی به امور روزانه با مشکلات و مسائل بی‌شماری دست به گریبان‌ هستند. معلولان حتی نمی‌توانند به سادگی و بدون کمک همراه از وسایل نقلیه عمومی مانند مترو و اتوبوس استفاده کنند، آن وقت رئیس سازمان بهزیستی که باید از شهردار تهران، مناسب‌سازی معابر و وسایل نقلیه عمومی را مطالبه‌گر باشد با لبخندی دوچرخه‌سواری می‌کند که از گریه غم‌انگیزتر است.

ای کاش دولتمردان و مسئولان کشور یک روز از منزل با «ویلچر» سرکار بروند تا به گفته محمد شریعتمداری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی «اگر دیدند که این کار ممکن نبود برنامه‌ریزی‌های لازم برای مناسب‌سازی فضاهای شهری را انجام دهند.» قانون جامع حمایت از حقوق معلولان بیش از یک دهه طول کشید تا به تصویب مجلسیان برسد، در حالی که چشم بسیاری از افراد دارای معلولیت به اخبار رسانه‌ها و مجلس سفید شد تا شاید این قانون بتواند دست آنها را بگیرد و دردی از درد آنان را درمان کند. غافل از اینکه با تصویب قانون هم هنوز مشکلات بسیاری سد راه زندگی این گروه قرار دارد و نمی‌توانند به سادگی امور روزمره و عادی خود را بگذرانند؛ از تردد در معابر نامناسب برای معلولان گرفته تا خرید ویلچرهایی که با افزایش قیمت دلار و تحریم‌ها در ایران تا چهاربرابر گران‌تر شد. البته این تنها یک قلم از مشکلات آنهاست زیرا علی‌رغم وجود قانون این گروه دارای محدودیت، حتی نمی‌توانند از سهمیه استخدامی معلولان برای اشتغال استفاده کنند. از سوی دیگر حتی شبکه‌های تلویزیونی هم بینندگان و مخاطبان ناشنوا را جدی نمی‌گیرند و برای بسیاری از اخبار و برنامه‌های تلویزیونی رابط ناشنوایان در صداوسیما در نظر گرفته نشده است، درحالی که این موضوع جزء یکی از نیازها و مطالبات بحق این گروه دارای معلولیت محسوب می‌شود که هنوز از سوی رسانه‌ ملی مورد توجه و رسیدگی جدی قرار نگرفته است.

براساس آمار و اطلاعات هم‌اکنون 6میلیون نفر از خدمات سازمان بهزیستی کشور استفاده می‌کنند که یک‌میلیون و ۴۵۰هزار معلول تحت‌پوشش سازمان بهزیستی کشور قرار دارند و یک‌میلیون و ۸۰ هزار خانوار مستمری ماهانه دریافت می‌کنند. هم‌اکنون ۱۸درصد افراد تحت‌پوشش سازمان بهزیستی مشکلات بینایی، ۳۹ درصد مشکلات جسمی و حرکتی و ۲۴ درصد معلولیت ذهنی دارند،۱۳ درصد از این افراد دچار مشکلات شنوایی، هشت درصد دچار اختلالات روانی مزمن و پنج درصد نیز دچار مشکلات صوت و گفتار هستند. همچنین ۱۴درصد از معلولان تحت‌پوشش دارای معلولیت خیلی شدید، ۳۶ درصد دچار معلولیت شدید، ۲۹ درصد دچار معلولیت متوسط و ۱۷ درصد دچار معلولیت ضعیف هستند.

 

پرداخت ماهی 70هزار تومان برای تهیه پوشک 160هزار تومانی

میلاد یک معلول ضایعه نخاعی است که برای ورود به ایستگاه مترو مجبور است از تعدادی از مسافران مترو کمک بگیرد، زیرا آسانسور ایستگاه طبق معمول خراب است. او که برای حضور در محل کار هر روز مجبور است این مسیر را طی کند به «فرهیختگان» گفت: «در سال‌های اخیر وضعیت معابر و خیابان‌ها برای تردد ما معلولان بهتر شده اما هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب بسیار فاصله داریم زیرا همه معابر مناسب‌سازی نشده است. از سوی دیگر برای حضور در ادارات و بانک‌ها با مشکلات بسیاری مواجه هستیم، زیرا ورودی برخی از آنها برای ما مناسب‌سازی نشده یا با شیب تندی این مسیر را ساخته‌اند که اگر بخواهیم از آن عبور کنیم قطعا صدمه خواهیم دید. در طول سال‌های اخیر با فرهنگ‌سازی و پخش برخی برنامه‌ها نگاه مردم به ما تغییر کرده اما گاهی از سوی نوجوانان و جوانان تحقیر می‌شویم که باید مدرسه و نظام آموزشی به این موضوع توجه کنند. من هم‌اکنون در یک شرکت خصوصی مشغول کار هستم و در وضعیت اقتصادی کنونی مشکلات مالی زیادی ندارم اما برادر بزرگ‌تر من که بازنشسته شده با مشکلات اقتصادی بسیاری دست به گریبان است، زیرا از سوی بهزیستی هیچ مستمری‌ای به او تعلق نمی‌گیرد و فقط برای تهیه وسایل بهداشتی و حق پرستاری مبالغ ناچیزی به او و همسرش تعلق می‌گیرد که حتی برای تهیه دو بسته پوشک نیز کفاف نمی‌دهد زیرا یک بسته پوشک بزرگسالان 85 هزار تومان و یک بسته دستمال مرطوب بزرگسالان حدود 20 هزار تومان بود اما امروز قیمت هر بسته پوشک به حدود 160هزار تومان رسیده است، درحالی که بهزیستی ماهانه 70هزار تومان برای کمک‌هزینه وسایل بهداشتی به این خانواده اختصاص می‌دهد.»

 

پایتختی که برای معلولان جا ندارد

سارا یکی‌دیگر از معلولان تحت‌پوشش سازمان بهزیستی کشور از اقدامات این سازمان ابراز نارضایتی کرده و به «فرهیختگان» گفت: «معلولیت در ایران از محدودیت هم بیشتر است، در حالی که معلولان در خارج از کشور به راحتی زندگی می‌کنند اما در ایران ما برای تحصیل و رفتن به دانشگاه‌ هم با مشکلات بسیاری مواجه هستیم، به‌عنوان مثال در دانشگاه ما رمپ برای ورود دانشجو به ساختمان اصلی دانشگاه ساخته شده است اما برای رفتن به طبقه چهارم دانشکده باید از آسانسور استفاده کنیم، در حالی که آسانسور در طبقه همکف وجود ندارد و باید با کمک سایر دانشجویان و انتظامات دانشگاه تا طبقه اول برویم که درخواست هر روزه برای این کار موجب نگاه ترحم‌آمیز سایر دانشجویان و اساتید به ما می‌شود، این موضوع گاهی آنقدر آزار‌دهنده است که حاضر می‌شوید قید درس و دانشگاه را بزنید اما این نگاه را تحمل نکنید. حتی برای معاشرت با خانواده و دوستان در فضای شهری هم با مشکلات بسیاری روبه‌رو هستیم به‌طوری که اکثر مواقع برای اینکه آنها را به دردسر نیندازم و موجب آزار و اذیت آنها نشوم از همراهی و حضور در پارک و سینما طفره می‌روم زیرا در پارک‌ها سرویس بهداشتی مناسب برای معلولان در نظر گرفته نشده است یا جای مناسبی در سینما برای ما نیست و موجب آزار دیگران می‌شویم، به همین خاطر در خانه ماندن بهتر از حضور در شهری است که هیچ جایی برای ما ندارد. »
 

بهزیستی ویلچر برقی نمی‌دهد

 محمدرضا نیز یکی‌دیگر از معلولان تحت‌پوشش بهزیستی است که با کمک بلاعوض این سازمان توانست خودروی ویژه معلولان خریداری کند. او به «فرهیختگان» گفت: «برای خرید خودروی ویژه معلولان توانستم از سازمان بهزیستی 30 میلیون تومان کمک بلاعوض بگیرم و خودروی با پلاک ویژه معلولان خریداری کنم که نسبت به سایر معلولان خوشبخت‌تر هستم، زیرا مشکل تردد با وسایل نقلیه عمومی نامناسب را ندارم و به سادگی با خودروی شخصی تردد می‌کنم. البته از سوی شهرداری هم گاهی با ما مدارا می‌کنند و برای دریافت معاینه فنی و طرح ترافیک سنگ‌های‌درشتی سر راه ما قرار نمی‌دهند اما با توجه به اینکه روزبه‌روز از توانایی جسمی ما کاسته می‌شود دیگر نمی‌توانم با ویلچر معمولی حرکت کنم، زیرا دست‌هایم مانند سابق جان ندارد به همین خاطر از سازمان بهزیستی تقاضای دریافت ویلچر برقی داشتم که سال‌هاست به این خواست من توجهی نشده است البته به این سازمان و مسئولان آن هم حق می‌دهم که با این وضعیت کمبود بودجه توانایی پاسخگویی به نیاز همه معمولان را نداشته باشند.»

ریالی به سازمان بهزیستی پرداخت نشده است

محمد نفریه، معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور یکی از دلایل عدم‌اجرای کامل قانون حمایت از حقوق معلولان را کمبود بودجه اعلام کرد و به «فرهیختگان» گفت: «پیش از تورم سال‌ گذشته برای اجرای این قانون بودجه‌ای حدود 12هزار میلیارد تومان برآورد شده بود که در بودجه سال 98 یک‌هزار و 100 میلیارد تومان تخصیص پیش‌بینی شد، البته تاکنون حتی ریالی بودجه مربوط به سال ۹۸ برای اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان به بهزیستی پرداخت نشده است. سال گذشته نیز ۲۰۰میلیارد برای اجرای این قانون پیش‌بینی شده بود که متاسفانه آن هم محقق نشد. در حالی که برای ایجاد رفاه معلولان، مناسب‌سازی معابر و بیمه معلولان به بودجه و اعتبارات مالی نیاز داریم. اجرای بند بند قانون جامع حمایت از حقوق معلولان به بودجه مشخصی نیاز دارد، البته بندهایی از این قانون که نیازمند بودجه نباشد مانند مناسب‌سازی معابر و خیابان به سرعت و دقت در حال اجراست، زیرا براساس قانون دستگاه‌ها مکلف به اجرای این قانون هستند اما در برخی مواد که اجرای آن نیازمند اعتبار مالی و بودجه است متاسفانه اجرای کار به کندی پیش می‌رود.

هم‌اکنون روند اجرای قانون حمایت از قانون معلولان از سوی شورای هماهنگی مورد بررسی قرار می‌گیرد و حتی عملکرد دستگاه‌های اجرایی در مورد این قانون مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرد و مشغول جمع‌بندی عملکرد دستگاه‌های مختلف در مورد روند اجرای این قانون هستیم که پس از نهایی‌شدن این گزارش آن را منتشر می‌کنیم. هرچند هنوز ۱,۱۰۰ میلیارد تومان برای اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان پرداخت نشده است اما نوبخت، معاون رئیس‌جمهور به دستگاه‌های اجرایی دستور داد هر ماه 8.5درصد از کل بودجه اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان را پرداخت کنند.»



  استخدام دولتی 3 درصدی معلولان محفوظ است

براساس قانون سهمیه سه‌درصدی استخدام معلولان در دستگاه‌‌ها و سازمان‌های دولتی قطعی است و سازمان بهزیستی و سازمان امور استخدامی کشور اجازه نمی‌دهد این سهمیه با افراد غیرمعلول پر شود. همچنین با پیگیری‌های سازمان بهزیستی و همکاری سازمان امور استخدامی کشور مشخص شد در سال گذشته 15 دستگاه دارای سهمیه استخدام معلولان به این قانون عمل کرده و سهم سه درصدی استخدام معلولان در این دستگاه‌ها محقق شده و حتی در برخی سازمان‌هایی که این سهمیه اعمال نشده نیز سهم بر جای خود محفوظ مانده و با افراد غیرمعلول پر نشده است، به همین خاطر به رسانه‌ها و معلولان عزیز کشور اطمینان‌خاطر می‌دهیم نگران از بین رفتن سهم استخدامی خود در دستگاه‌های دولتی نباشند، البته باید توجه داشته باشیم به‌طور کلی استخدام دولتی در کشور زیاد نیست که بتوانیم همه معلولان را جذب و استخدام کنیم.

براساس آگهی استخدامی دستگاه‌های مختلف درصورتی که معلولی حائز شرایط لازم برای تصدی شغل مذکور باشد و این موضوع به تایید سازمان بهزیستی کشور برسد، فرد دارای معلولیت در دستگاه و سازمان مربوطه استخدام شده یا چنانچه این سهمیه در این دور آزمون استخدامی پر نشود، سهمیه مذکور برای دور بعدی آزمون استخدامی حفظ می‌شود.

براساس آمار و اطلاعات موجود وزارت فرهنگ و ارشاد، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان محیط‌زیست، بانک ملی و آتش‌نشانی تهران امسال برای استخدام سهمیه سه درصدی معلولان اعلام آمادگی کرده‌اند تا با همکاری سازمان بهزیستی افراد واجد‌شرایط در دستگاه‌ ذی‌ربط استخدام شوند، زیرا براساس قانون، موضوع سنجش میزان توان معلولان برای تصدی شغل برعهده سازمان بهزیستی است.

امسال وزارت آموزش و پرورش ۱۲هزار فرصت شغلی برای جذب نیرو پیش‌بینی کرده است که از این تعداد ٣۶٠ سهمیه متعلق به معلولان است اما فقط ۱۱۵ نفر توانایی جذب در این مرحله را داشتند که مابقی سهمیه برای امسال حفظ شده است. این افراد براساس توانایی و توانمندی خود در قسمت‌های مورد نیاز جذب و استخدام می‌شوند و حتی سازمان بهزیستی در فراخوانی به اطلاع سایر معلولان می‌رساند تا چنانچه برای انجام فرصت‌های شغلی موجود آمادگی دارند در آزمون استخدامی شرکت کنند، البته بعد از برگزاری آزمون استخدامی، سازمان بهزیستی موظف است طی یک مصاحبه حضوری میزان و شدت معلولیت افراد را بررسی کرده و براساس توانایی فرد، او را برای تصدی فرصت شغلی پذیرش‌شده مورد سنجش و ارزیابی قرار دهد.



  بی‌اطلاعی صداوسیما و بانک قرض‌الحسنه مهر ایران از قانون استخدامی

به گفته معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور، به نظر می‌رسد عدم‌اجرای قانون سهم سه‌درصد استخدام معلولان در آگهی استخدام‌ سازمان‌ صدا و سیما و بانک قرض‌الحسنه مهر ایران نیز ناشی از بی‌اطلاعی این سازمان‌ها از قانون و به‌طور سهوی صورت گرفته باشد، زیرا همه سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی ملزم و مکلف به رعایت قانون سهم سه‌درصد استخدام معلولان هستند و چنانچه ارگانی دولتی در آگهی استخدامی خود از شرط نداشتن معلولیت استفاده کند، خلاف قانون عمل کرده و این موضوع از سوی سازمان بهزیستی پیگیری خواهد شد. علاوه‌بر این در صورتی که اجرای قانون سهم سه‌درصد استخدام معلولان از سوی دستگاه‌ها و سازمان‌های دولتی رعایت نشود از این پس سازمان امور استخدامی کشور سهمیه‌ای به دستگاه‌های متخلف اختصاص نخواهد داد. برهمین اساس در صورتی که امسال آزمون استخدامی برگزار شود، همه دستگاه‌ها و سازمان‌های دولتی مکلف به رعایت قانون هستند و در صورت نقض این قانون سازمان بهزیستی حتما دستگاه خاطی را به نهادهای نظارتی معرفی می‌کند.

 

قانون اشتغال معلولان چه می‌گوید؟

براساس ‌ماده 7 قانون جامع حمایت از حقوق معلولان دولت موظف است جهت ایجاد فرصت‌های شغلی برای افراد معلول ‌تسهیلات ذیل را فراهم کند.

اختصاص حداقل سه‌درصد (3%) از مجوزهای استخدامی (‌رسمی، ‌پیمانی و کارگری) دستگاه‌های دولتی و عمومی اعم از وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، موسسات، ‌شرکت‌ها و نهادهای عمومی و انقلابی و دیگر دستگاه‌هایی که از بودجه عمومی کشور‌ استفاده می‌کنند به افراد معلول واجد شرایط. تامین حق بیمه سهم کارفرما توسط سازمان بهزیستی کشور و پرداخت آن به‌ کارفرمایانی که افراد معلول را به کار می‌گیرند. پرداخت تسهیلات اعتباری به واحدهای تولیدی، خدماتی، عمرانی و صنفی ‌و کارگاه‌های تولیدی حمایتی در مقابل اشتغال افراد معلول به میزانی که در قوانین بودجه‌ سالانه مشخص می‌شود. پرداخت تسهیلات اعتباری خوداشتغالی (‌وجوه اداره‌شده) به افراد معلول به‌ میزانی که در قوانین بودجه سالانه مشخص می‌شود. پرداخت تسهیلات اعتباری (‌وجوه اداره‌شده) جهت احداث واحدهای ‌تولیدی و خدماتی اشتغالزا به شرکت‌ها و موسساتی که بیش از شصت‌درصد (60%) سهام و‌ سرمایه آنها متعلق به افراد معلول است.

اختصاص حداقل شصت‌درصد (60%) از پست‌های سازمانی تلفنچی (‌اپراتور‌ تلفن) دستگاه‌ها، شرکت‌های دولتی و نهادهای عمومی به افراد نابینا و کم‌بینا و معلولان‌ جسمی و حرکتی. اختصاص حداقل شصت درصد (60%) از پست‌های سازمانی متصدی دفتری و‌ ماشین‌نویسی دستگاه‌ها، شرکت‌ها و نهادهای عمومی به معلولان جسمی و حرکتی. در این قانون تبصره‌هایی نیز دیده شده است ازجمله اینکه همه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی و نهادهای‌ عمومی و انقلابی مجازند تا سقف مجوزهای استخدامی سالانه خود، افراد نابینا و ناشنوا‌ و معلولان ضایعات نخاعی واجد شرایط را رأسا به صورت موردی و بدون برگزاری آزمون ‌استخدامی به کار گیرند. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است سه درصد (3%) از‌ مجوزهای استخدامی سالانه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، موسسات دولتی، شرکت‌ها و نهادهای‌عمومی و انقلابی را کسر و در اختیار سازمان بهزیستی کشور قرار دهد تا نسبت به برگزاری ‌آزمون استخدامی اختصاصی برای معلولان واجد شرایط با همکاری سازمان مدیریت و ‌برنامه‌ریزی کشور اقدام و معلولان واجد شرایط پذیرفته‌شده را حسب مورد به دستگاه ‌مربوطه معرفی کند. همچنین سازمان بهزیستی کشور مجاز است در قالب اعتبارات مصوب خود، ‌صندوق فرصت‌های شغلی معلولان و مددجویان بهزیستی را ایجاد و اساسنامه آن را ‌به ‌تصویب هیات‌وزیران برساند. سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور موظف است آموزش‌های لازم فنی‌و‌حرفه‌ای را متناسب با بازار کار برای معلولان به صورت رایگان و تلفیقی تامین کند.

 

شهرداری که از پنجره به معلولان پاسخ می‌دهد  

شهرام مبصر، فعال حقوق معلولان در شهرداری منطقه 2 تهران و مدیرعامل انجمن گردشگری ساحل امید نیز در این مورد به «فرهیختگان» گفت: «متاسفانه مسئولان و دولتمردان کشور فقط حرف‌های خودشان را می‌زنند و آمارها و اطلاعاتی ارائه می‌کنند که با واقعیت موجود جامعه مطابق نیست، به‌طوری که هم‌اکنون بخشی از قانون جامع حمایت از حقوق معلولان به دلیل کسری بودجه سازمان بهزیستی اجرا نمی‌شود و معلولان در مورد بهداشت، بیمه، تهیه وسایل بهداشتی و توانبخشی با مشکلات بسیاری مواجه هستند و تا زمانی که مشکل بودجه سازمان بهزیستی حل نشود نمی‌توانند برای معلولان گامی بردارند. مشکلات معلولان به این موضوعات ختم نمی‌شود زیرا علی‌رغم اینکه در ماده 20 قانون جامع حمایت از معلولان آمده که سازمان تبلیغات اسلامی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید نسبت به آگاه‌سازی عمومی در مورد معلولان برنامه‌های منسجم و مداومی داشته باشند اما هنوز هم می‌بینیم که فقط به مناسبت روز معلول و روز بهزیستی همه رسانه‌ها و دستگاه‌ها به یاد معلولان می‌افتند و فقط در این روز سراغ معلولان می‌آیند، در حالی که درد ما یکی، دو تا و مختص به یک روز نیست.

در حالی که ماده دو قانون جامع، شهرداری را مکلف کرده همه معابر و اماکن عمومی را برای تردد معلولان مناسب‌سازی کند اما هنوز بسیاری از ساختمان‌های خود شهرداری مناسب‌سازی نشده و قابل‌تردد برای معلولان نیست، به‌عنوان مثال می‌توان به فرهنگسرای اشراق و ایستگاه متروی مصلی اشاره کرد که هنوز آسانسور ندارند و معلولان نمی‌توانند از اتوبوس‌های بی‌آرتی استفاده کنند، زیرا ایستگاه‌ها مناسب‌سازی نشده است و از سوی دیگر ساختمان شهرداری منطقه دو تهران رمپ وحشتناکی برای معلولان ایجاد کرده که برای تردد باید از سه نفر کمک گرفت تا ویلچر را حرکت دهند حتی در ناحیه چهار شهرداری منطقه دو رمپ ورودی ندارد و برای گفت‌وگو با شهردار ناحیه ناچارم از کوچه فریاد بزنم و از طریق پنجره با او ارتباط برقرار کنم. همچنین وزارت بهداشت بیمه معلولان را نمی‌پردازد و خرید وسایل بهداشتی و توانبخشی برای معلولان امکان‌پذیر نیست، زیرا سازمان بهزیستی ماهانه حدود 70 تا 100هزار تومان کمک‌هزینه می‌پردازد که برای خرید یک بسته پوشینه نیز کفاف نمی‌دهد.»

 

* نویسنده : مهرو ماهر روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها