• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۴/۱۲
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق برخلاف خواست آمریکا، در یک فرمان 10 ماده‌ای، نیروهای بسیج مردمی عراق را سازماندهی کرد

ارتش حشد الشعبی

طرح ادغام تشکیلات و گروه‌های حشد الشعبی به نیروهای مسلح عراق مانعی بزرگ در برابر برنامه‌های آمریکا در عراق ایجاد خواهد کرد.

ارتش حشد الشعبی

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، نیروهای بسیج مردمی عراق (حشد الشعبی) نه منحل شدند و نه ادغام؛ آنان طبق فرمان 10 ماده‌ای عادل عبدالمهدی نخست‌وزیر عراق، به‌عنوان بخشی از ارتش عراق، برای همیشه در ارتش این کشور تثبیت شدند. بر اساس فرمانی که عبدالمهدی صادر کرده است حشد الشعبی به‌عنوان بخش جدیدی از نیروهای مسلح عراق، توسط رئیس سازمان حشد الشعبی که توسط فرمانده کل نیروهای مسلح منصوب می‌شود فعالیت می‌کنند. در این فرمان تاکید شده که تمامی نیروهای حشد الشعبی بخش جدایی‌ناپذیر نیروهای مسلح عراق خواهند بود. بر اساس این فرمان، همه گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به حشدالشعبی باید تا یک ماه دیگر خود را با نیروهای مسلح عراق هماهنگ کنند. این بخش از نیروهای مسلح که اکنون رسما به‌عنوان بخشی از ساختار نظامی عراق به شمار می‌روند، چگونه تشکیل شدند و چه عقبه‌ای دارند؟

ماجرای یک فتوا

سال 2014 گروهک تروریستی داعش، پس از موفقیت‌های نسبی در سوریه وارد عراق شد. همراهی بخشی از بدنه ارتش عراق و نظامیان بعثی آن با داعش باعث شد آنان به سرعت موصل را تصرف کنند. پس از تصرف موصل، آیت‌الله‌العظمی سیدعلی سیستانی مرجعیت عراق فتوای جهاد صادر کردند. به دنبال فتوای ایشان و سایر مراجع عراقی، نیروهای بسیج مردمی در عراق تشکیل شد. هدف اصلی این نیرو که به گفته عقیل حسینی رئیس شورای بسیج عراق و نوری المالکی نخست‌وزیر اسبق عراق الگو‌برداری از بسیج ایران بود، کمک به ارتش و نیروهای امنیتی عراق برای پاسداری از مکان‌های مذهبی و نیز مقابله با تهاجم داعش بود. این نیرو از حدود ۴۰ گروه مختلف تشکیل شده که عمدتا گروه‌های شیعه هستند، اما گروه‌های سنی مذهب و مسیحی و ایزدی نیز در آن حضور دارند. سال 2015 حیدر العبادی، نخست‌وزیر عراق پس از موفقیت‌های این نیرو در برابر داعش اعلام کرد که گروه‌های حشد الشعبی بخشی از نیروهای حکومتی هستند. ۲۶ نوامبر ۲۰۱۶ با اکثریت آرای مجلس عراق، حشد الشعبی به‌عنوان یک سپاه جدا از ارتش رسمیت پیدا کرد. اسفند سال 96 العبادی رسما حکمی را مبنی‌بر ادغام حشد الشعبی با نیروهای امنیتی عراق و پرداخت حقوقی برابر با نیروهای ارتش برای آنها صادر کرد اما این اتفاق آن‌گونه که باید، رخ نداد.

فشار برای انحلال حشد الشعبی

در جریان نبرد علیه داعش، نیروهای حشد الشعبی و حتی ارتش عراق که تجربه مبارزه با این گروهک تروریستی را نداشتند، از تهران خواستند در نبرد با داعش، به ارتش و نیروهای مردمی عراق کمک مستشاری بدهد. کمک‌های بی‌دریغ ایران و فرماندهان نظامی‌اش به نیروهای مسلح عراق، پیوندی عمیق را بین ایران و عراق شکل داد تا جایی که این همبستگی تعبیر به ساخت ارتش محور مقاومت در منطقه شد. سیگنال‌های تقویت این جریان باعث شد آمریکا برای انحلال حشد الشعبی به عراق فشار وارد کند. اوج این فشارها از سال گذشته و همزمان با خروج آمریکا از برجام آغاز شد. در آن زمان جنبش عصائب اهل الحق که ریاست آن برعهده «قیس الخزعلی» بود اعلام کرد فشارهایی از سوی آمریکا علیه دولت عراق اعمال می‌شود تا ابومهدی المهندس را از پستش برکنار و الحشد الشعبی را منحل کند. اما این درخواست امکان‌پذیر نبود چراکه حشد الشعبی پشتوانه قانونی داشت و انحلال آن جز با قانون ممکن نبود. این درخواست آمریکا با دستور جدید عبدالمهدی، رسما رد شد، با این حال رسانه‌های همسو با آمریکا و به‌ویژه رسانه‌های سعودی پس از این دستورالعمل تلاش کردند تا به‌نوعی آن را مصادره به مطلوب کنند. رسانه‌های همسو با غرب، از دوشنبه‌شب تلاش کردند با برجسته‌سازی برخی نکات حاشیه‌ای در فرمان 10 ‌بندی، این فرمان را علیه حشدالشعبی جلوه دهند. به‌عنوان مثال شبکه سعودی العربیه از تیتر «عبدالمهدی دستور بستن مقرهای الحشد الشعبی را صادر کرد» برای این خبر استفاده کرد. روزنامه اماراتی «الخلیج» نیز تیتر زد: «عراق، مقرهای الحشد الشعبی را می‌بندد».

سایت شبکه تلویزیونی «اخبار الآن» امارات هم پا را فراتر گذاشت و لحن تیتر خود را تندتر کرد و نوشت: «نخست‌وزیر عراق تا پایان ماه جاری به الحشد الشعبی مهلت داد تا مقرهایش را ببندد». وبسایت عربی سی‌ان‌ان هم تیتر زد: «نخست‌وزیر عراق نفوذ الحشد الشعبی را محدود کرد و دستور داد مقرهای آن بسته شود».

در کنار این رسانه‌ها، بی‌بی‌سی فارسی نیز در تیتر خبر خود نوشت: «تلاش نخست‌وزیر عراق برای تضعیف نفوذ شبه‌نظامیان» اما نکته جالب اینکه در هیچ‌بخش متن گزارش، نشانه‌ای از تلاش برای تضعیف حشد الشعبی به چشم نمی‌خورد و محتوا برخلاف تیتر گزارش بود. به‌عنوان مثال در بخشی از گزارش به نقل از تحلیلگران آمده است: «با این فرمان احتمال هدف قرار گرفتن این نیروهای شبه‌نظامی به وسیله آمریکا کاهش می‌یابد و از سوی دیگر امکان استفاده سیاسی از آنها در جهت منافع ایران نیز کاهش خواهد یافت.»

حشد الشعبی یک واقعیت مستقل

برخلاف آنچه آمریکا به دنبال آن بود، حشد الشعبی اکنون در کشور عراق به‌عنوان بخشی از نیروهای مسلح تثبیت شد. آنان اکنون دارای هویت مستقلی در یک مجموعه نظامی هستند و توانایی اثرگذاری در حوزه‌های امنیتی و نظامی را دارند. عادل عبدالمهدی در فرمان خود صراحتا به سازماندهی این نیرو در قالب نظامی اشاره کرد و تمامی اسم‌ها و القاب قبلی را از میان برداشت. او این نیرو را منحل یا ادغام نکرد تا با محدودیت‌هایی در اجرا مواجه شود، بلکه آن را سازماندهی کرد تا این نیرو همچون الگوی ایرانی‌اش، همچنان بسیج باقی بماند.

 

حشد حرفه‌ای می‌شود

http://image.alkawthartv.com/image/855x495/2018/12/20/636809287238998301.jpg

قیس الخزعلی، دبیرکل عصائب اهل حق با انتشار توئیتی تاکید کرد که تصمیم نخست‌وزیر در این باره «گامی در مسیر درست است تا حشد الشعبی به بخشی حرفه‌ای و ثابت از نیروهای مسلح تبدیل شود و تلاش‌ها برای انحلال یا ادغام آن شکست بخورد.» الخزعلی دور نگه داشتن حشد الشعبی از کشمکش‌های سیاسی و تامین نیازهای لجستیکی آن را ضامن قدرت این نیرو برای عمل به ماموریت‌هایش در حفظ امنیت عراق دانست.

 

سرایاالسلام هم به فرمان عمل می‌کند

http://alwaght.com/upload/logo/2018410_15/2018410123136978.jpg

مقتدی صدر، رهبر جریان صدر در توئیتری نوشت که دستور نخست‌وزیر در این خصوص مساله مهم و نخستین گام در راستای یک کشور قدرتمند است. وی افزود در عین حال نگران هستم که شاید این موضوع به صورت صحیح و عادلانه انجام نشود. رهبر معنوی فراکسیون پارلمانی «السائرون» ادامه داد: «آنچه برای من اهمیت دارد، این است که گروه سرایاالسلام که در گذشته دستور تشکیل آن را داده بودم، نخستین گروهی خواهد بود که بر این اساس عمل خواهد کرد.»

 

منتظر اجرای فرمان هستیم

https://static2.rokna.net/thumbnail/NW4fWOLlDGaL/4AWGqs3C3zj1VoMP2nMyyYaJhBmE6YiWGA6feRzhrZxaF_HZnim1Vq-1-4nX83BW/%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1+%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85.jpg

سیدعمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق که به‌تازگی به اپوزیسیون این کشور ملحق شده با انتشار توئیتی گفته است که از تصمیم عبدالمهدی قدردانی می‌کند و منتظر اجرای جدی و آشکار آن است. حکیم در ادامه تاکید کرد: «انحصار سلاح در دست حکومت و اصرار بر سیاسی نکردن سیستم نظامی و امنیتی و همچنین دور کردن آن از تمامی گرایش‌ها جز گرایش ملی، از مهم‌ترین اولویت‌هایی است که دولت باید طبق وعده‌هایش آن را اجرا کند.»

 

 10 فرمان نخست‌وزیر چه می‌گویند؟

فرمان 10 ماده‌ای عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق و فرمانده‌کل نیروهای مسلح این کشور، دوشنبه‌شب منتشر شد. در این 10 فرمان او تصمیمات مهمی را درباره نحوه فعالیت نیروهای حشد ‌الشعبی اتخاذ کرد. متن این 10 فرمان که مهم‌ترین بخشش تثبیت نیروهای حشد الشعبی به‌عنوان بخشی از ارتش عراق است، به شرح ذیل است:

«با عنایت به منافع عامه و با استناد به اختیاراتی که به موجب قانون اساسی برعهده من قرار گرفته است و نیز با ایمان به نقش پررنگ رزمندگان حشدالشعبی و در راستای تحکیم این نهاد در عرصه داخلی و خارجی و تسهیل در عملکرد این نیروها، تصمیمات ذیل اتخاذ شد:

1  همه نیروهای حشد الشعبی به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیر نیروهای مسلح عراق فعالیت کرده و تمام قوانین نیروهای مسلح بر آنها نیز صدق خواهد کرد، حشد الشعبی تحت امر فرمانده کل نیروهای مسلح و بر اساس قوانین و ضوابط مصوب پارلمان فعالیت می‌کند، مسئول این نهاد، رئیس سازمان حشدالشعبی است که توسط فرمانده کل نیروهای مسلح منصوب می‌شود و همه تشکیلات حشد در ارتباط با او عمل می‌کنند.

2 همه نامگذاری‌هایی که پیشتر در حشد الشعبی در دوران مبارزه با گروه تروریستی داعش استفاده می‌شد، به صورت نهایی کنار گذاشته می‌شود و به‌جای آن نامگذاری‌های معمول نظامی مانند گردان، تیپ، لشکر و... مورد استفاده قرار می‌گیرد، این امر شامل حشد عشایری و دیگر تشکیلات محلی و ملی نیز می‌شود. همچنین نیروهای حشد با رتبه‌های نظامی معمول مانند دیگر نیروهای مسلح به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

3 نیروها و تشکیلات وابسته به حشد الشعبی هرگونه ارتباط سیاسی یا دستوری را با تشکیلات درج شده در بند 2 قطع می‌کنند.

4 مجموعه‌های موجود در حشد الشعبی که به نیروهای مسلح نمی‌پیوندند می‌توانند تبدیل به گروه‌های سیاسی شوند و در چارچوب قانون احزاب و ضوابط فعالیت سیاسی حاکم در کشور به عملکرد خود ادامه دهند و از حمل سلاح توسط این گروه‌ها مگر با کسب مجوز، ممانعت به عمل خواهد آمد.

5 تمام اردوگاه‌های نیروهای حشد الشعبی مانند دیگر نیروهای مسلح مشخص می‌شود و مناطق حضور نیروهای حشد طبق قانون و روال معمول در نیروهای مسلح مشخص می‌شود.

6 تمام دفاتر و مقرهایی که نام هر یک از گروه‌های حشد الشعبی را چه در شهرها یا در خارج از آنها داشته باشند، بسته می‌شوند.

7 حضور هر گروه مسلحی که به صورت محرمانه یا علنی در خارج از چارچوب این دستورات عمل کند، ممنوع است و این گروه ناقض قانون تلقی می‌شود و به موجب آن تحت تعقیب قرار می‌گیرد.

8 تمامی دفاتر اقتصادی، مراکز ایست و بازرسی و مقرهای این نیروها که خارج از چارچوب جدید فعالیت حشد الشعبی به‌عنوان بخشی از نیروهای مسلح وجود دارند، بسته می‌شود.

9 تاریخ 2019/7/31 به‌عنوان مهلت نهایی برای انجام اقدامات لازم به‌منظور هماهنگی با ضوابط ذکرشده تعیین می‌شود.

10 دستورات مربوط به ساختار حشد الشعبی و تشکیلات آن متعاقبا اعلام خواهد شد.»

 

   دلایل اهمیت سازماندهی حشدالشعبی

طرح ادغام تشکیلات و گروه‌های حشد الشعبی به نیروهای مسلح عراق مانعی بزرگ در برابر برنامه‌های آمریکا در عراق ایجاد خواهد کرد. این مساله از چند جهت قابل تحلیل و بررسی است؛

1 برخی منابع خبری مدعی بودند آمریکا به دنبال تحریم فرماندهان حشد الشعبی عراق است. این اقدام احتمالی آمریکا برخی از فعالیت‌های فرماندهان عراقی را با محدودیت مواجه می‌ساخت. با ابلاغ این طرح 10 ماده‌ای، آمریکا در صورتی که نیروها و فرماندهان حشد الشعبی را مورد تحریم قرار بدهد، عملا بخشی از دولت عراق را تحریم کرده است و این مساله به‌طور حتم به تنش در روابط آمریکا و عراق منجر خواهد شد.

2 آمریکا در چند ماه گذشته و به‌ویژه پس از خروج از برجام، نگران پاسخ محور مقاومت به هر ماجراجویی آمریکا علیه ایران بود. بر همین اساس واشنگتن تلاش کرد با فشار بر عراق، مانع از ادامه فعالیت‌های حشدالشعبی شود و دولت این کشور را از پشتیبانی مالی این تشکیلات منصرف سازد. همراهی ارتش با این اقدام، توانایی‌های لجستیکی، نفرات و تسلیحاتی حشد الشعبی را دچار محدودیت‌های زیادی می‌کرد اما با دستور جدید، این نیروها که تعدادشان به نزدیک 200 هزار نفر می‌رسد نیز مانند نظامیان رسمی عراقی دارای حقوق ماهانه خواهند شد و از تسلیحات خریداری‌شده ارتش عراق سهم خواهند گرفت. تاپیش از این نیروهای حشد الشعبی به صورت نامنظم با فواصل زمانی زیاد و به مقدار کم از حقوق برخوردار بودند. این منابع محدود حتی شامل تمامی نیروهای حشد الشعبی نیز نمی‌شد. اما هم‌اکنون این نیروها حقوق منظم و کافی دریافت خواهند کرد؛ علاوه‌بر این با متصل شدن به بودجه دولت، توانایی‌های تسلیحاتی خود را نیز ارتقا خواهند داد.

3 هم‌اکنون تمامی ساختار و تشکیلات نیروهای حشد الشعبی از گروه‌هایی تشکیل شده است که یا سابقه مبارزه با ارتش آمریکا را دارند یا به‌شدت گرایش‌های ضدآمریکایی دارند. آمریکا برای مقابله با تشکیلات حشدالشعبی قصد داشت در برخی مناطق سنی‌نشین شمال عراق ساختاری نظامی در مقابل این گروه ایجاد کند. با دستورات جدید، عملا تشکیل گروه‌های جدید منوط به اجازه پارلمان شده است. پارلمانی که بسیاری از اعضایش مخالف آمریکا بوده و حتی به دنبال راهی برای لغو پیمان امنیتی عراق-آمریکا و بستن پایگاه‌های نظامی آمریکا در عراق هستند.

4 نکته قابل تامل و بسیار مهم در این فرمان، عدم انحلال نیروهای حشدالشعبی است. به عبارت بهتر، دستور عادل عبدالمهدی این نیروها را در گام اول منحل و در گام دوم در هیچ نیروی نظامی دیگر ادغام نخواهد کرد بلکه ساختار نیروهای حشد الشعبی دست نخورده ولی با تغییراتی کوچک مانند نامگذاری جدید طبق ساختار نیروهای نظامی عراق بر مبنای تیپ و لشکر واحدی از نیروهای نظامی عراق خواهند شد. نمونه داخلی این فرمان را می‌توان در سازمان بسیج مستضعفین ایران دید. این سازمان با ساختاری مستقل زیر نظر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت می‌کند و از طریق آن عضوی از نیروهای مسلح ایران است.

5 طی سال‌های گذشته و به‌ویژه پس از تشکیل داعش، بخشی از فرماندهان نظامی عراق که بعثی بودند، به این گروهک تروریستی پیوستند. در حال حاضر نیز در بدنه ارتش عراق، بعثی‌ها حضور دارند. ورود حشدالشعبی به ساختار نظامی عراق می‌تواند اثر این جریان را از ارتش پاک کند.

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها