• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۸
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
حرف آزاد استاد

مدیریت پوشش اخبار بحران

برای کاهش تلفات و خسارت‌ها باید سواد رسانه‌ای در سه سطح مسئولان، مردم و خبرنگاران ارتقا یابد، اما متاسفانه مسئولان خود را بی‌نیاز از آموزش می‌دانند؛ خبرنگاران غیرمتخصص با انتشار اخبار و گزارش‌های نادرست از حوادث و بلایا آدرس غلط می‌دهند و مردم هم به‌دلیل سواد رسانه‌ای پایین، برخورد فعالانه و هوشمندانه‌ای با پیام‌های فضای مجازی ندارند.

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، مصرف رسانه‌ای مردم و منبع تامین اخبار و اطلاعات و حتی سرگرمی مخاطبان به‌نفع فضای مجازی تغییر کرده است و هرگونه بی‌توجهی و کم‌توجهی به این مهم، کشور را در بحران‌ها آسیب‌پذیر می‌کند. رسانه‌هاى رسمى نمى‌توانند درمورد این آرایش جدید و تغییر در مصرف و منبع رسانه‌ای بى‌تفاوت باشند و در خودشان تغییر ایجاد نکنند.

سهم فضاى مجازى از مصرف رسانه‌اى مردم در سراسر دنیا حدود 3.5 ساعت است اما در کشور ما این میزان از علاقه مردم به فضاى مجازى بنابه دلایلى حتى بیشتر از کشورهای دیگر است و در این وضعیت اگر مسئولان و رسانه‌هاى رسمى، فضای مجازی را به رسمیت نشناسند و در آن حضور فعال نداشته باشند، بازیگران غیرمسئول با تولید و انتشار اخبار نادرست و بی‌اعتبار و همچنین تولید و انتشار گسترده و بی‌قید و شرط محتوای مغایر با دین و فرهنگ، سلامت جامعه را در معرض تهدید قرار خواهند داد.

متاسفانه چون آستانه تحمل برخی مسئولان کم است و رسانه‌های رسمی نیز در تامین به‌موقع و جامع اخبار مورد نیاز مردم به‌ویژه در بحران‌ها ناتوان بوده‌اند، مردم در کسب خبرهای رسمی به منابع غیررسمی و فضای مجازی روی آورده‌اند.

مدیریت پوشش اخبار بحران، رویکرد سنتی و راهبرد انفعالی و واکنش رسانه‌های رسمی و مسئولان در بحران‌ها، آرامش روانی مردم و امنیت ملی را در معرض چالش قرار داده است.

ایران یکی از 10 کشور پرتلفات دنیا در بحران‌هاست، در سال‌های اخیر 180 هزار نفر فقط در بحران‌های طبیعی و عمدتا زلزله جان باخته‌اند و در سال جاری هم سیل مشکلات زیادی را در استان‌های مختلف کشور ایجاد کرده است.

در بحران‌هایی مثل سیل و زلزله، آسیب‌های روانی به افراد مثل یک کوه عظیم یخی است که قسمت اعظم آن زیر آب قرار دارد و دیده نمی‌شود. قربانیان و مجروحان در بخش‌های بیرونی آب قرار گرفته ولی عواقب روانی بحران‌ها که گاهی تا پایان عمر باقی می‌مانند، بدنه‌ اصلی این کوه یخی را تشکیل می‌دهند.

در پژوهشی که در رابطه با اختلالات روانی بین بازماندگان زلزله‌ رودبار در سال ۶۹ انجام شده که ۶۸ درصد افراد مورد مطالعه، مبتلا به افسردگی اساسی بودند. همچنین در بررسی به عمل آمده در زلزله بم ۸۲ درصد بزرگسالان و ۸۴ درصد کودکان از مشکلات روانشناختی رنج می‌بردند.

مرحله‌‌ سرخوردگی یا مواجهه با واقعیت دو تا سه‌ماه بعد از وقوع حادثه بروز می‌کند، بازماندگان بعد از این دوره متوجه وسعت خسارت و فقدان‌هایشان می‌شوند و از نظر روانی احتیاج به حمایت بیشتری دارند، اما بررسی‌ها حاکی از آن است که متاسفانه فعالیت رسانه‌ها در بحران‌ها به دوره بحران محدود است و به نیازهای مردم بحران‌زده بعد از بحران یا توجه نمی‌کنند یا توجه ناکافی دارند.

رسانه‌ها اولا نباید وعده‌های غیرقابل تحقق را منتشر کنند چون وعده‌های غیرعملی در بحران‌زده‌ها انتظار، عصبانیت و خشم را موجب می‌شود، ثانیا بعد از بحران هم وعده‌ها را پیگیری کنند و اجازه ندهند مسئولان با وعده‌های بی‌اساس، از بحران‌ها بهره‌برداری سیاسی کنند.

سیاستگذاری رسانه‌ای در بحران‌ها باید متناسب با منطقه، نوع، زمان و وسعت بحران و همچنین سن، جنس، قومیت، شغل، فرهنگ و مرحله بحران باشد تا آسیب‌های جسمی و روحی کمتری بر مردم وارد شود.

ترویج همدلی، دادن اطلاعات صحیح و به‌موقع، ایجاد حس امنیت، دادن امید واقعی و بالانبردن توقعات و ترویج فرهنگ صبر و برخورد صحیح با امدادگران ازجمله وظایف رسانه‌ها در بحران‌هاست.

برای کاهش تلفات و خسارت‌ها باید سواد رسانه‌ای در سه سطح مسئولان، مردم و خبرنگاران ارتقا یابد، اما متاسفانه مسئولان خود را بی‌نیاز از آموزش می‌دانند؛ خبرنگاران غیرمتخصص با انتشار اخبار و گزارش‌های نادرست از حوادث و بلایا آدرس غلط می‌دهند و مردم هم به‌دلیل سواد رسانه‌ای پایین، برخورد فعالانه و هوشمندانه‌ای با پیام‌های فضای مجازی ندارند.

تحولات سریع در بحران‌ها، هرگونه پیش‌بینی مدل مداخله بحران رسانه‌ای در بحران‌ها را با مشکل روبه‌رو کرده است. با وجود این، با ادامه بی‌توجهی و برخورد غیرحرفه‌ای با مخاطرات و بحران‌های موجود، دو سناریوی تبدیل مخاطرات به بحران‌ها و تشدید بحران‌های موجود پیش‌بینی می‌شود و ضرورت دارد رسانه‌ها و مسئولان برای مدیریت مسئولانه از مخاطرات آگاه شوند تا بتوانند مردم را آگاه و حساس و از مشارکت آنان استفاده کنند.

* مطرح‌شده در نشست تخصصى «رسانه و بحران» در نهمین کنگره بین‌المللى سلامت در حوادث و بلایا

 

* نویسنده : اکبر نصراللهى رئیس دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه واحد تهران مرکزی

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها