• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۱۹
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
دیالکتیک دولت دوازدهم و امنیتی شدن دانشگاه‌ها

پناه می‌برم به خدا از بستن دهان منتقد

برخوردهای مختلف دولت با منتقدان و عدم‌ارائه تریبون حتی به دانشجویان حامی دولت موجب شده فعالان دانشجویی نگاه متفاوتی نسبت به ادعاهای رئیس‌جمهور در مورد فضای آزاد دانشگاه داشته باشند.

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، مساله امنیتی بودن فضای دانشگاه‌ها یکی از آن چالش‌های همیشگی دولت‌ها در مواجهه با دانشگاه بوده‌ است و هرازگاهی به دنبال اظهارنظرهای مختلف چهره‌های سیاسی دستمایه بررسی نگاه‌های امنیتی دولت‌ها در این خصوص می‌شود. همین چالش یکی از مهم‌ترین محورهای سخنرانی‌های حسن روحانی به‌عنوان رئیس‌جمهور دولت‌های یازدهم و دوازدهم چه در ایام انتخابات و چه در نشست‌ها و جلسات مختلف برگزار شده طی 6 سال گذشته ‌در دانشگاه‌های مختلف کشور بوده است. او در جلسه رای اعتماد وزیر کنونی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گفته بود: «هرچه در انتخابات ۹۲ و ۹۶ درباره محیط دانشگاه‌ها، امن بودن دانشگاه و نه امنیتی بودن دانشگاه‌ها، فضای آزاد و امنیت لازم برای دانشجو و برای استاد مطرح شد، همچنان رئیس‌جمهور و دولت دوازدهم به عهد خود وفادار خواهند بود. من برای امنیت دانشجویان، فضای دانشگاه و خطی که اعلام کردم، معامله نخواهم کرد.» اما روسای برخی دانشگاه‌های سطح اول کشور در گفت‌وگو با یکی از رسانه‌های دولتی در روزهای گذشته از وجود فضای امنیتی گلایه کردند و نتیجه آن را کم‌رنگ شدن مشارکت دانشجویان در فعالیت‌های مختلف نظیر کرسی‌های آزاد‌اندیشی دانستند. 

عزیزالله حبیبی، رئیس دانشگاه خوارزمی یکی از همین روساست که می‌گوید در حال حاضر به دلیل سیاست‌زدگی تاریخی فضای ساختار سیاسی و اجتماعی دانشگاه‌ها، برگزاری کرسی‌های آزاد‌اندیشی عملیاتی نشده و فضا به‌گونه‌ای است که حاشیه امن برای افراد به‌منظور بیان نظرات و عقاید وجود ندارد، در نتیجه کرسی‌های آزاد‌اندیشی به آن صورت که مورد نظر رهبری است، برگزار نمی‌شود. مسئول  دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در این دانشگاه و انجمن اسلامی این دانشگاه به این صحبت‌ها واکنش نشان دادند.

سیدمحمد هاشمی، مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه خوارزمی در این باره گفته مسئولان دولتی، مسبب ایجاد فضای امنیتی در دانشگاه‌ها هستند و فضای امنیتی حاکم بر دانشگاه‌ها به نحوی نیست که کرسی آزاداندیشی در آنها برگزار نشود، بلکه موضوع این است که در دانشگاه کسی نمی‌تواند دولت را نقد کند و علیه آنها صحبت کند؛ افراد مطالبه‌گر اجازه صحبت و نقد ندارند.  او در گفت‌وگو با فارس علت عدم‌حمایت مسئولان دانشگاه از کرسی‌های آزاداندیشی دانشجویان را فشار وزارتخانه و دولت مطرح و اضافه می‌کند: «ترم گذشته پنج کرسی آزاداندیشی در موضوعات مختلف در دانشگاه خوارزمی برگزار شده است؛ البته شاهد منحل شدن چندین سخنرانی توسط استانداری البرز در این دانشگاه بوده‌ایم.» 

برخوردهای مختلف دولت با منتقدان و عدم‌ارائه تریبون حتی به دانشجویان حامی دولت موجب شده فعالان دانشجویی نگاه متفاوتی نسبت به ادعاهای رئیس‌جمهور در مورد فضای آزاد دانشگاه داشته باشند. برخی از این فعالان معتقدند روسای دانشگاه‌ها و مسئولان وزارت علوم آنچنان‌که باید حامی آزاد اندیشه در فضای دانشگاه نیستند و حتی خودشان تاثیرات منفی و سوئی در دانشگاه داشته‌اند. نظرات چهار تن از فعالان جنبش دانشجویی با نگاه‌ها و سلایق سیاسی متفاوت را در ادامه می‌خوانید.

 

عارف توانگر  دبیر انجمن اسلامی دانشجویان پیشرو دانشگاه تربیت‌مدرس:

احساس نارضایتی دانشجویان از حمایت‌های وزارت علوم کاملا مشهود است

از نگاه ما هم یکی از دلایل کم‌شدن رغبت دانشجویان به مشارکت در فعالیت‌های سیاسی برخوردهای امنیتی است که نمونه‌های مختلفی داشته است. اما این مساله باید روشن شود که بیان این موضوعات از سمت روسای دانشگاه‌ها نشان‌دهنده ناتوانی آنهاست و در واقع اعلام ناتوانی وزارت علوم در حمایت از دانشجویان در مقابل این قبیل برخوردهاست.  یکی از دغدغه‌های ما به‌عنوان یک تشکل ناتوانی دانشگاه و وزارت علوم در جلوگیری از این برخوردهاست و مورد دیگر تکذیب این برخوردهاست، اظهارنظرهای گاها متضاد از سوی مسئولان دانشگاهی، چه در دانشگاه خود ما و چه دانشگاه‌های دیگر که نگران‌کننده است. این موضوع دو پیام دارد، اول اصل وجود آن و در ثانی جدال در سطوح بالا، اما پیام مهم‌تر آن اذعان به ناتوانی است.  نکته دیگر این که برای مثال کرسی‌های آزاد‌اندیشی تبلیغ می‌شود ولی مشخص است که اثر ندارد. مادامی که با دانشجویان برخوردهای قهری صورت پذیرد، شوقی برای انجام فعالیت در آن باقی نمی‌ماند. این برخوردها درنهایت واکنش‌های اجتناب‌ناپذیری در پی خواهد داشت. بسیاری از فعالیت‌های سیاسی دانشجویان از همان حس آزادیخواهی نشات می‌گیرد که اگر سرکوب شود، شاید به صورت مقطعی رخوتی به دنبال داشته باشد اما به مرور عواقب ناگوار خود را که غیرقابل پیش‌بینی هم هست در پی دارد. اینکه این برخوردها موجب امنیت بیشتر خواهد شد یک سوال است، گاهی اوقات صحبت کردن از آن، بیان اسامی متخلفان یا حتی درخواست شفافیت و رسیدگی به پرونده‌ها هم مساله‌ساز شده است. مشکل دیگری که از نظر ما وجود دارد این است که برخی خطوط‌قرمز سیال درنظر گرفته می‌شوند و هر واکنش نامطلوبی عبور از خط قرمز محسوب می‌شود. از نگاه ما نیز کرسی‌های آزاد‌اندیشی روش مطلوبی در بیان مطالبات است ولی همین برخوردها باعث کانالیزه شدن و گرفتن نتایج نامطلوب می‌شود. اگر فضای دانشجویی قانع نشود که بیان نظرات عواقبی نداشته باشد، نمی‌شود امیدی به پویایی کرسی‌ها داشت.

از نظر ما وظیفه حمایت به دوش وزارت علوم و دولت است. حمایت از دانشجویان در موقع رای‌گیری و در هنگام تعیین وزیر علوم هم یکی از پارامترهای موثر و تعیین‌کننده بوده که از سوی تشکل‌ها مطالبه شده است. این انتظار برای حمایت از مسئولان وزارتخانه و دانشگاه وجود دارد اما احساس نارضایتی دانشجویان از حمایت‌ها کاملا مشهود است.

 

دانیال یادگاری عضو شورای مرکزی اتحادیه جنبش عدالتخواه:

دولت حاضر نیست جریان دانشجویی فعال شود

نگاهی به رویدادهای فضای دانشگاه که مخصوصا امسال در فضای فعالیت‌های دانشجویی اتفاق ‌افتاده است و در مقابل عملکرد قوه اجرایی کشور، نشان می‌د‌هد دولت مسبب اصلی اتفاقاتی است که در فضای دانشگاه می‌افتد و به دنبال این است که جریان دانشجویی منفعل را در مقابل پدیده‌های مختلف کشور ایجاد کند. چیزی که گاهی در فضای دانشگاه‌ دیده می‌شود این است که خیلی از افراد به نام اینکه دستگاه‌های امنیتی در دانشگاه‌ها، نقشی ایفا می‌کنند پیگیر روزی خود در فضای سیاسی هستند. اما سوال اصلی این است که اگر دستگاه‌های امنیتی اجازه نمی‌دهند دانشگاه برنامه‌های مبانی انقلاب و ارزش‌های دینی را دنبال کند، چگونه اجازه می‌دهند بسیاری از سخنرانان و برنامه‌هایی که با مبانی فرهنگی در تضاد هستند و جشن‌هایی که با مبانی ارزشی همخوانی ندارد در دانشگاه‌ها برگزار شود؟ نقطه مقابل این موضوع نیز دیده می‌شود، یعنی بالعکس و فقط عده‌ای نان این بحث را می‌خورند. اگر حراست دانشگاه‌ها در ایام دولت قبل محل تذکرهای اخلاقی بود در حال حاضر کمیته‌های انضباطی دانشگاه‌ها پر از اسامی دانشجویان انقلابی است که به مقابله یا برخورد با برنامه‌ها و هنجارشکنی‌ها می‌پردازند. از گذشته بحث دخالت دستگاه‌ها و نهادهای بیرونی در فضای دانشگاه وجود داشته است و این اتفاق جدیدی نیست. این حرکت یک فضای رسانه‌ای است که اکنون درحال شکل گیری است و چیز عجیبی هم نیست. درواقع دولت حاضر نیست جریان دانشجویی فعال شود. 

نکته اساسی دیگر اینکه متاسفانه در دانشگاه‌هایی که دفاتر این اتحادیه دانشجویی مستقر هستند، انتخاب ریاست دانشگاه‌ها براساس مسائل و نگاه‌های حزبی و سیاسی بوده است و نه براساس شایسته‌سالاری علمی. بدین‌معنا که ریاست دانشگاه فاقد تحلیل در موضوعات علمی و فرهنگی و دانشجویی است و در این شرایط نمی‌توان انتظار خروجی خاصی از آن داشت. تنها تحلیل این دسته از روسا این است که کارنامه‌ سیاسی و البته جناحی خوبی از خود به جای بگذارند. چرا در شرایط فعلی فعالیت دانشگاه‌ها در موضوعات و محورهای فرهنگی ضعیف است؟ چون اصلا توانی در این خصوص وجود ندارد وگرنه جریان دانشجویی بسیار فعال است و می‌خواهد کار کند.  اعمال فشارهای مختلف از خارج دانشگاه برای جلوگیری از برگزاری برخی برنامه‌های دانشجویی صورت می‌گیرد که نمونه‌های مختلفی از آن را در دانشگاه‌های مختلف شاهد بودیم و دانشگاه مجبور شده مجوز برنامه را تعلیق کند. در دانشگاه سبزوار بنده دبیر تشکیلات بودم، دانشگاه در برنامه‌های مختلفی نظیر دعوت از امام‌جمعه یا اکران مستند تلاش می‌کرد مسئولیت این برنامه‌ها را قبول کنند. یا در دانشگاه علم و صنعت مشکل اصلی ما این است که دستور کار جلسات هیات نظارت براساس فضا مشخص می‌شود، یعنی پیش می‌آید که ما‌ه‌ها جلسه‌ای تشکیل نمی‌شود و پس از چند ماه هم که جلسه تشکیل می‌شود دستور کارهای عمومی فضای دانشگاه مطرح می‌شود و اخذ مجوز برای برنامه‌های تشکل گاهی دو تا سه ماه زمان می‌برد. مقصر اصلی در چنین فضایی را باید دولت و دانشگاه‌ها دانست که اجازه نمی‌دهند جریان دانشجویی آزادانه فعالیت کند.

 

سارا عاقلی عضو شورای مرکزی اتحادیه دفتر تحکیم وحدت:

روسای دانشگاه‌ها در امنیتی‌شدن فضا سهیم هستند

علت برگزار نشدن و کم‌رونق بودن کرسی‌های آزاد‌اندیشی و برنامه‌های سیاسی در فضای دانشگاه که مورد تاکید رهبر انقلاب در دیدارهای اخیر ایشان با دانشجویان قرار گرفته است را باید در خود فضای جنبش دانشجویی دنبال کرد و اینکه جنبش دانشجویی چقدر از لحاظ محتوایی و مطالعه ضعیف شده که توان حرکت به سمت الگوهای کار مترقی مانند کرسی‌های آزاد‌اندیشی را ندارد. نکته دیگر نوع نگاه مسئولان نسبت به چنین برنامه‌هایی است که عمدتا توسط تشکل‌های دانشجویی صورت می‌گیرد. من هر دو عامل را موثر می‌دانم و اینکه یک مسئول دانشگاه، به‌عنوان کسی که وظیفه سیاستگذاری را برعهده دارد و متولی پیاده کردن سیاست‌های کلان در فضای دانشجویی و سیاست‌های راهبردی در فضای دانشگاه است، خودش در جایگاه مطالبه قرار می‌گیرد و می‌گوید فضای دانشگاه امنیتی است را درست نمی‌دانم. معتقدم فردی که باید بابت وضعیت فعلی دانشگاه پاسخگو باشد، نمی‌تواند در جایگاه مطالبه قرار بگیرد.  متولی پیاده کردن سیاست‌های راهبردی، مجموع نفرات موثر در هیات‌مدیره و رئیس دانشگاه هستند و حالا چطور شده رئیس دانشگاه خودش ادعای امنیتی بودن فضا را دارد، عجیب است.

رئیس دانشگاهی که چنین موضعی دارد، دچار اشتباه شده است، خود این روسا در امنیتی شدن فضای دانشگاه سهیم هستند و حق ندارند در این موضوع از ما مطالبه کنند.  شما در برابر این مساله و برای دوری دانشگاه از فضای امنیتی و باز کردن فضای دانشگاه چه اقداماتی انجام داده‌اید؟ برای باز کردن فضای آزاد‌اندیشی در دانشگاه چه فعالیت‌هایی کرده‌اید؟ چه کسی باید این فضا را تغییر دهد؟ می‌خواهید دانشجو این فضا را بشکند و رئیس دانشگاه هم کرسی آزاد‌اندیشی برگزار کند! الان بحث تغییر جایگاه مطالبه‌گر و پاسخگودهنده است. آدم‌های مهم فراموش می‌کنند در چه جایگاهی هستند و به خاطر جایگاه‌شان باید چه پاسخی دهند و چه رسالتی دارند. رسالت دانشجو این است که در هر شرایطی برای برگزاری کرسی‌ها و سایر برنامه‌های تاثیرگذار تلاش کند و منتظر کسی نماند اما مسئول دانشگاه نیز حق ندارد بابت کاستی عملکرد خودش از دانشجویان مطالبه کند.  نقش این مسئولان در جهت‌دهی به برنامه‌های دانشجویی و سوق دادن آن به سمت استندآپ کمدی و فعالیت‌های نمایشی چیست؟ به نظرم اگرچه این موضوع  به‌طور کلی فقط به مسئولان دانشگاه برنمی‌گردد اما بی‌شک قسمتی از مسئولیت به آنها بر می‌گردد. فضای بازی که باید به وجود بیاید یک بعد است و اینکه جنبش دانشجویی هم از این ظرفیت استفاده کند، بعد دیگر آن است.  صحبت‌های رهبری در دیدار اخیرشان با دانشجویان موید این نکته است و ایشان از دانشجویان می‌خواهند منتظر مسئولان دانشگاه نباشند.مایل نیستم به صورت جزئی وارد مصادیق شوم اما در مواردی مانند مجوز گرفتن برای برگزاری تریبون آزاد واقعا با مشکل مواجهیم. نمی‌گویم همه‌جا این شکل بوده اما در چند دانشگاه دوره مسئولیتم مسئولان دانشگاه مجوز برگزاری تریبون‌های آزاد را نمی‌دهند و صرفا ارائه مجوز به آن را محدود به زمان انتخابات کرده‌اند. یعنی تریبون آزاد را به جای تریبونی برای آزاد‌اندیشی، فضایی سیاست‌زده برای تخلیه انرژی دانشجویان در آستانه انتخابات‌ها می‌دانند. وقتی نگاه مسئولان دانشگاه حداقلی و کاریکاتوری است انتظار نداشته باشند در دانشگاه فضای آزاداندیشی محقق شود.

 

حمزه دستیار عضو شورای مرکزی اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل:

نهاد‌ها و سازمان‌های دولتی فضا را امنیتی جلوه می‌دهند

جریان سیاسی حاکم بر دولت با «گفتمان آزادی و امن کردن دانشگاه به جای امنیتی کردن» رای جمعیت کثیری از دانشجویان را جذب کرد، امروز دانشجویان توقع دارند آزادی بیان و کرسی‌های آزاد‌اندیشی بدون مانع برگزار و فضای امن دانشگاه محل تبادل‌آرا و اندیشه‌ها باشد. اینکه جریان حاکم بر دانشگاه خود از امنیتی شدن دانشگاه و عدم‌استقبال دانشجویان از کرسی‌های آزاد‌اندیشی بگوید، مصداق این بیت است که «از دشمنان برند شکایت به دوستان، چون دوست دشمن است، شکایت کجا بریم.»

مثلا در سال ۹۶ در دولتِ امن کردن دانشگاه‌ها، ۷۲ انجمن اسلامی از «فشار و ایجاد محدودیت» بر سر راه فعالیت‌های دانشجویی توسط نهادهای داخل دانشگاه انتقاد کرده بودند. این گزاره حاکی از آن است که کاهش حضور دانشجویان در فضای گفتمانی و کرسی‌های آزاد‌اندیشی ابتدا از عدم‌برگزاری چنین کرسی‌هایی ناشی می‌شود، شورای فرهنگی دانشگاه که مرجع تصویب و تایید این کرسی‌هاست اکثریت قریب به اتفاق از طیف فکری حاکم بر دولت هستند و خود در مرحله اول فتیله را تا حد دلخواه پایین کشیده‌اند.  بحث دومی که مطرح می‌شود عدم‌حضور دانشجویان به علت ترس از برخورد امنیتی‌ها بعد از اظهارنظرشان است! این گزاره را از زبان محمدرضا خاتمی پاسخ می‌دهم: آقای خاتمی در مراسم روز دانشجو خطاب به حسن روحانی گفته بود: «مگر جز وزارت اطلاعاتِ شما، دانشجویان را ستاره‌دار می‌کند؟ براساس کدام قانون و‌ دادگاه دانشجویان را محکوم کرده‌اید؟ آقای روحانی خلاف قانون و قول و‌ قرارهایی که مردم با شما گذاشتند عمل ‌نکنید، همه اینها در اختیار وزارت علوم و‌ وزارت اطلاعات شماست. انتظار‌ داریم در این موارد قوی‌تر عمل کنید.» یعنی مخاطب ما در هر دو صورت 1- کاهش برگزاری کرسی‌های آزاد‌اندیشی و جلوگیری از مجال آزادی اندیشه و بیان و 2- ترس از برخورد امنیتی- مسئولان دانشگاهی و دولتی هستند و آنها هستند که باید پاسخگو باشند.  روند جلوگیری از ورود افراد شاخص ناهمسو با دولت به دانشگاه‌ها و سنگ‌اندازی در مسیر برگزاری برنامه‌ها و شکایت از سخنرانان از اقدامات علنی دولت است و این اقدام به معنای جلوگیری از سیاسی شدن دانشگاه و سعی برای حضور سیاست تک‌بعدی در دانشگاه است. سیاسی شدن دانشگاه با حضور سیاست در دانشگاه متفاوت است.  در پایان آنچه در درون دانشگاه و بیرون از دانشگاه بر دانشگاه فشار وارد می‌کند و فضا را امنیتی جلوه می‌دهد، نهاد‌ها و سازمان‌های دولتی هستند و اگر قرار است کسی پاسخگو باشد دولت یازدهم و دوازدهم است. 

آقای روحانی سال ۹۶ در مجلس گفتند هرچه در انتخابات ۹۲ و ۹۶ درباره محیط دانشگاه‌ها، امن بودن دانشگاه و نه امنیتی بودن دانشگاه‌ها، فضای آزاد و امنیت لازم برای دانشجو و برای استاد مطرح شد، همچنان رئیس‌جمهور و دولت دوازدهم به عهد خود وفادار خواهد بود. من برای امنیت دانشجویان، فضای دانشگاه و خطی که اعلام کردم، معامله نخواهم کرد. یعنی ایشان دوگانه وفاداری بر جلوگیری از امنیتی شدن دانشگاه یا معامله بر سر آن را مطرح کردند، پس باید امروز به شعارها و وعده‌هایش پایبند باشد نه اینکه دنبال مقصر و بهانه باشند یا اگر می‌گویند فضا امنیتی است باید پرسید دولت با چه کسی و به چه قیمتی معامله کرد؟

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها