• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۱۸
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
سیدیاسر جبرائیلی در گفت‌وگو با «فرهیختگان»:

منطق و الگوی مطلوب در تعیین ولی‌فقیه را بررسی کردیم

کتاب «روایت رهبری» که از سوی موسسه پژوهشی- فرهنگی انقلاب اسلامی (دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای) منتشر شده حدود چهار سال، زمان از نویسنده گرفته به‌واقع «مانیفست تعیین رهبر در جمهوری اسلامی» است و تلاش می‌کند بایدها و نبایدهایی را که امروز وجود دارند و پیش از این یک‌بار تجربه شده‌اند در قالبی جذاب روایت کند.

منطق و الگوی مطلوب در تعیین ولی‌فقیه را بررسی کردیم
0.00

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، کتاب «روایت رهبری» به همت سیدیاسر جبرائیلی همزمان با ایام رحلت بنیانگذار کبیر انقلاب و سپس سالگرد انتخاب رهبری جدید، منتشر شد و طبعا مورد اقبال گسترده رسانه‌ها و افکار عمومی قرار گرفت. این کتاب که از سوی موسسه پژوهشی- فرهنگی انقلاب اسلامی (دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای) منتشر شده حدود چهار سال، زمان از نویسنده گرفته به‌واقع «مانیفست تعیین رهبر در جمهوری اسلامی» است و تلاش می‌کند بایدها و نبایدهایی را که امروز وجود دارند و پیش از این یک‌بار تجربه شده‌اند در قالبی جذاب روایت کند. از این رو این کتاب نه از صبح 15 خرداد که ماجرای مهم تعیین رهبری را از سال‌ها پیش واکاوی و سپس روایت می‌کند. «فرهیختگان» به‌عنوان اولین رسانه‌، نسبت به بررسی و انتشار بخش‌های مهم این کتاب به‌ویژه قسمت‌های منتشرنشده اهتمام کرده است.

گفت‌وگوی «فرهیختگان» با سیدیاسر جبرائیلی نویسنده و پژوهشگر کتاب «روایت رهبری» را در ادامه بخوانید:


 اولین سوال را با هدف نگارش آغاز کنیم. با کدام هدف روایت رهبری نگاشته شد؟

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 تاکنون، سه رویداد مهم ناظر به تعیین رهبر نظام اسلامی و ولی‌فقیه رخ داده است. نخست، رسمیت و قانونی شدن «ولایت فقیه» در ساختار نظام جمهوری اسلامی با مصوبه مجلس خبرگان قانون اساسی و رای مردم به این مصوبه در رفراندوم آذرماه 1358. دوم، تعیین آیت‌الله منتظری به رهبری آینده توسط مجلس خبرگان رهبری در آبان‌ماه 1364 و سپس عزل ایشان توسط حضرت امام(ره) در فروردین 1368 و  سوم، تعیین حضرت آیت‌الله خامنه‌ای توسط مجلس خبرگان به رهبری انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی در خرداد 1368.  این سه رویداد با وجود تفاوت‌هایی که میان آنها وجود دارد، از یک منطق و الگوی مشخص پیروی کرده‌اند. «روایت رهبری» که یک روایت مستند و دست اول از هر سه رویداد مذکور است، می‌خواهد از خلال بیان تاریخ، شاخص‌ها و بایدها و نبایدهای رهبری در نظام اسلامی را به نمایش بگذارد تا منطق و الگوی مطلوب در تعیین ولی‌فقیه برای خواننده کشف شود. این منطق در یک جمله عالی‌ترین تجلی مناسبات جمهوریت و اسلامیت نظام است.

این منطق منطبق بر چه گزاره‌هایی است؟

ولی‌فقیه در نظام اسلامی، اولا محصول اراده و خواست مردم و ثانیا مجتهد جامع‌الشرایطی است که به مسائل زمان خود احاطه دارد، به روش برخورد با حیله‌ها و تزویرهای حاکم بر فرهنگ جهان آشناست، بصیرت و دید اقتصادی دارد، زیرکی و هوش و فراست لازم برای هدایت یک جامعه بزرگ اسلامی و حتی غیراسلامی را دارد و علاوه‌بر خلوص و تقوی و زهدی که در خور شأن مجتهد است، مدیر و مدبر نیز هست. اما اگر فردی متخصص در علوم معهود حوزه‌ها باشد و نتواند مصلحت جامعه را تشخیص دهد، نتواند افراد صالح و مفید را از افراد ناصالح تشخیص دهد و به‌طور کلی فاقد بینش صحیح و قدرت تصمیم‌گیری در زمینه اجتماعی و سیاسی باشد، نمی‌تواند زمام جامعه را به دست گیرد. چنین فردی، مورد اقبال مردم نیز نیست. «روایت رهبری»، روایتی است از «آنچه نباید که نشد» و «آنچه باید، که شد.»

جزئیات متن به چه شکلی است و خواننده با چه سازمانی مواجه خواهد بود؟

کتاب حاضر از سه فصل تشکیل شده است. فصل نخست، با عنوان «امام خمینی(قدس‌سره)؛ رهبری نهضت تا رهبری نظام» با تبیینی از مساله ولایت فقیه با استفاده از بیانات امامین انقلاب آغاز می‌شود و در ادامه، فرآیند ورود اصل ولایت فقیه به قانون اساسی و تصویب رهبری حضرت امام خمینی(ره) در مجلس خبرگان رهبری بررسی می‌شود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جریان‌های مخالف اسلام سیاسی به‌ویژه لیبرال‌هایی که دولت موقت را به دست گرفته‌اند، تمامی تلاش خود را به کار بستند که نظام جدید، برخلاف خواست مردم و حضرت امام، «جمهوری اسلامی» نباشد. این جریانات در رفراندوم یازدهم و دوازدهم فروردین ماه 1358 شکست خوردند و 3/99درصد رای‌دهندگان، به جمهوری اسلامی آری گفتند. با این وجود، تلاش‌ها برای شکل‌دهی به یک نظام سکولار متوقف نشد و راهبرد «تصویب یک قانون اساسی سکولار برای جمهوری اسلامی»، این هدف را پی گرفت. در اینجا نیز مردم با انتخاب هوشمندانه خود، کسانی را برای مجلس خبرگان قانون اساسی انتخاب کردند که اسلام را مبنای تدوین این قانون قرار دهند. پیرو تصویب اصل ولایت فقیه در این مجلس، جریان لیبرال توطئه‌ای برای انحلال این مجلس طراحی کرد، اما ناکام ماند. نهایتا با رای مردم به قانون اساسی جمهوری اسلامی در آذرماه 1358، اصل ولایت فقیه در نظام اسلامی رسمیت یافت.  در فصل دوم با عنوان «نخستین انتخاب خبرگان رهبری»، مساله انتخاب آیت‌الله منتظری به رهبری آینده توسط مجلس خبرگان و عزل ایشان توسط حضرت امام(ره) را بررسی کرده‌ایم.

که احتمالا مربوط به «نباید»ی است که مطرح کردید؟

توضیح می‌دهم. خبرگان رهبری به سبب نگرانی از سلامتی حضرت امام(ره) و اوضاع کشور، در آبان سال 1364 طی یک مصوبه داخلی و غیررسمی، آیت‌الله حسینعلی منتظری را به رهبری آینده نظام انتخاب کردند. این اقدام خبرگان دو هدف عمده را دنبال می‌کرد؛ نخست، تثبیت نقش مجلس خبرگان در تعیین رهبر و ناکام گذاشتن جریان‌هایی که به دنبال تعیین رهبری در خارج از این مجلس و از طرقی نظیر راهپیمایی‌ها و آشوب خیابانی بودند و دوم، تهیه مقدمات لازم برای تعیین رسمی رهبر در موعد لازم.

حضرت امام(قدس‌سره) هرچند از ابتدا مخالف انتخاب آقای منتظری به‌عنوان رهبر آینده نظام بودند، اما این مخالفت را علنی نکردند و تصمیم گرفتند در کار خبرگان رهبری مداخله نکنند. پس از تصمیم خبرگان هرچند آن را تایید نکردند اما تمامی تلاش خود را به کار بستند تا ایشان را برای رهبری آینده انقلاب آماده کنند. آیت‌الله‌منتظری اما در گذر زمان در موقعیت‌هایی قرار گرفت که هر یک آزمونی برای وجود شرایط و صفات لازم برای رهبری در او محسوب می‌شد و همه نتایج دال بر فقدان این جهات در وی بود. آقای منتظری به سبب روحیاتی نظیر ساده‌لوحی، به‌شدت تحت تاثیر منافقین و لیبرال‌ها قرار گرفت، عملا تبدیل به اپوزیسیون نظام شد و به تعبیر حضرت امام(ره)، مواضعی علیه نظام و انقلاب گرفت که شبیه به تبلیغات رژیم صدام از رادیو بغداد برای تخریب جمهوری اسلامی بود. رویکرد و عملکرد آیت‌الله منتظری حجت را بر حضرت امام تمام کرد که او صلاحیت و مشروعیت رهبری انقلاب اسلامی را ندارد و پس از ایشان، کشور و انقلاب و مردم را به دست لیبرال‌ها و از کانال آنها به منافقین خواهد سپرد. این بود که در ششم فروردین 1368 طی نامه‌ شدید‌اللحنی خطاب به آیت‌الله منتظری، عدم صلاحیت وی برای رهبری آینده را اعلام کردند.  فصل سوم کتاب حاضر با عنوان «عصر 14 خرداد»، به تبیین و تشریح چرایی و چگونگی انتخاب حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به رهبری در چهاردهم خرداد 1368 پرداخته است. حضرت امام(ره) در مهرسال 1367 یعنی حدود 9 ماه پیش از ارتحال و حدود 6 ماه پیش از برکناری آیت‌الله منتظری، وقتی در جلسه‌ای با حضور سران قوا، نخست‌وزیر و حاج احمدآقا خمینی اعلام کردند که آقای منتظری صلاحیت رهبری را ندارد، از ایشان سوال شد که پس برای رهبری آینده نظام چه باید کرد؟ ایشان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای را شایسته رهبری معرفی کردند.

با چه استدلال و چه پیشینه‌ای؟

این توصیه حضرت امام، ریشه در شناخت دقیقی داشت که در طول سالیان متمادی از حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به دست آورده بودند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای شاگرد امام بودند و حضرت امام سال‌های طولانی بود که ایشان را می‌شناختند. امام(ره) ایشان را یک «نعمت خدا» می‌دانستند که همه‌جا حاضر واقعه بوده‌اند و در بین دوستان و متعهدان به اسلام و مبانی اسلامی، از جمله افراد نادری هستند که چون خورشید، روشنی می‌دهند. در نظر و بیان امام(ره)، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای مجتهدی مسلم، از علمای اسلام، شخصیتی آشنا به مسائل فقهی و متعهد به آن، متعهد و مبارز در خط مستقیم اسلام و عالم به دین و سیاست، سربازی فداکار در جبهه و معلمی آموزنده در محراب، موصوف به حسن سابقه و شایسته در علم و عمل، فردی شریف از سلاله پیامبران، متفکر و دانشمند، از بازوهای توانمند جمهوری اسلامی بودند. در فصل سوم مروری اجمالی بر زندگی، کارنامه و اندیشه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای مدظله در دوره پیش از انتخاب به رهبری صورت گرفته که می‌توان تجلی گوشه‌ای از تعابیر حضرت امام درباره ایشان را در این قسمت دید. سپس، اجلاسیه 14 خرداد 1368 را با استفاده از متن مذاکرات خبرگان و خاطرات اعضا روایت شده است تا تصویر روشن، مستند و دقیقی از آنچه در این اجلاسیه رخ داد، ترسیم شود. بخش «قیام امت برای بیعت» از فصل سوم، روایتی خواندنی از بیعت مردم، جریان‌ها، نهادها و... با حضرت آیت‌الله خامنه‌ای است. اجلاس 15 مرداد 1368 خبرگان نیز که پس از بازنگری قانون اساسی با هدف بررسی انطباق شرایط و صفات جدید رهبری در قانون بر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای برگزار شد، برای اولین بار در این کتاب روایت شده است.

چه مواد خام مهمی در جریان نگارش این متن مورد استفاده شما قرار گرفت؟

در کتاب حاضر، از اسناد دست اولی نظیر مذاکرات مجلس خبرگان رهبری در سال‌های 1364 و 1368 استفاده شده که پیش از این، منتشر نشده است. همچنین حجم قابل‌توجهی از خاطرات منتشر‌نشده از حضرت آیت‌الله خامنه‌ای مدظله در این کتاب آمده که زوایای مهمی از رویدادهای تاریخ پس از پیروزی انقلاب اسلامی را برای ما روشن می‌کند. گفت‌وگوهایی نیز با اعضای مجلس خبرگان رهبری درباره اجلاسیه 14 خرداد 1368 توسط موسسه فرهنگی-پژوهشی انقلاب اسلامی و مرکز اسناد انقلاب اسلامی انجام شده بود که در این کتاب فرصت انتشار آنها فراهم شد.

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها