• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۱۰
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
پروفسور «چارلز تالیافرو» عضو انجمن فیلسوفان آمریکا در گفت‌وگو با «فرهیختگان»:

روایت مرسوم از سیر فلسفه در غرب، ناتمام و ناقص است/ نقش مهم «کمال‌الدین ابن یونس» در تربیت فلاسفه مسیحی

جنبش ترجمه در جهان اسلام توانست باعث انتقال آثار کلاسیک یونان باستان به دوره مدرن در مغرب زمین شود. ترجمه‌های اسلامی از متون یونانی به‌ویژه آثار و کارهای ارسطو، تاثیر عظیم و شگرفی بر غرب داشته است.

روایت مرسوم از سیر فلسفه در غرب، ناتمام و ناقص است/ نقش مهم «کمال‌الدین ابن یونس» در تربیت فلاسفه مسیحی
0.00
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، از ۱۸۰۰ صفحه تاریخ فلسفه هگل، تنها یک صفحه درباره اندیشمندان مسلمان است، یعنی چیزی در حد یک پاورقی بلند. حاشیه‌نشینی فلسفه اسلامی در سراسر تاریخ فلسفه به چشم می‌خورد، اما وقتی 20‌ سال پیش، پژوهشگران نظریه «برخورد تمدن‌ها» را از زبان هانتینگتون شنیدند، موج جدیدی از مطالعات فلسفه اسلامی به راه افتاد. در دوره کنونی افرادی چون «پیتر آدامسون» در آثار خود به اهمیت فلسفه اسلامی و نقش مهم آن در تاریخ فلسفه پرداخته‌اند. این اقدام دیرهنگام آنقدر اهمیت دارد که برخی آن را «شجاعانه» نیز می‌خوانند. بر همین اساس است که کتاب پیتر آدامسون با عنوان فلسفه در جهان اسلام را نشانه یک انقلاب می‌دانند، چراکه نقشه تاریخچه فلسفه را به‌شیوه‌ای بنیادی از نو ترسیم می‌کند. این کتاب، انقلابی در شیوه نگارش تاریخ فلسفه است چون هدف آدامسون ارائه تاریخی جامع و کامل است، یعنی بستن شکاف‌هایی که مورخان پیشین فلسفه بر جای گذاشته‌اند. «چارلز تالیافرو»، استاد دانشگاه‌های آکسفورد، هاروارد، کلمبیا، پرینستون و نتردام آمریکا بوده و درحال حاضر استاد فلسفه کالج سنت اولاف در مینه‌سوتای آمریکاست.
 
او از فیلسوفان برجسته دین در عصر حاضر به‌شمار می‌آید و در این حوزه صاحب آثار ارزشمندی است. وی دانش‌آموخته دانشگاه براون و هاروارد بوده و عضو انجمن فیلسوفان آمریکا به شمار می‌آید. «راهنمایی مقدماتی بر زیبایی‌شناسی»، «تصویر در ذهن»، «راهنمای آکسفورد درباره الهیات»، «تاریخ مختصر روح»، «راهنمای راتلج درباره خداشناسی»، «فرهنگ فلسفه دین» و «راهنمای مقدماتی فلسفه دین» از جمله آثار تالیافرو هستند. کتاب «فلسفه دین در قرن بیستم» از تالیافرو با ترجمه انشاءالله رحمتی به فارسی منتشر شده است. از تالیافرو به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین فلاسفه دین در نیم‌قرن گذشته و حال حاضر دنیا یاد می‌شود. درخصوص تاثیر فلسفه اسلامی بر فلسفه غرب «فرهیختگان» گفت‌وگوی کوتاهی با پروفسور «چارلز تالیافرو» فیلسوف برجسته آمریکایی داشته‌ایم که در ادامه از نظر می‌گذرانید.

به‌رغم نقش مهم فلسفه اسلامی بر فلسفه غرب اما مورخان تاریخ فلسفه غرب به این موضوع اهتمام زیادی نکرده‌اند. به نظر شما تاثیر فلسفه اسلامی بر فلسفه غرب در قرون وسطی چه میزان بوده است؟

تاثیر خیلی زیاد بوده است. به‌ویژه اینکه فیلسوفان اسلامی نظیر فارابی، بوعلی‌سینا و ابن‌رشد و همچنین الکندی و غزالی در این میان نقش مهمی ایفا کردند. آثار مهم و بزرگ فیلسوفان اسلامی از قرن دوازدهم تاکنون در مغرب‌زمین شناخته شده بوده است. این فیلسوفان و آثارشان بر متافیزیک در قرون وسطی -خصوصا بر برهان جهان‌شناختی وجود خدا- تاثیرگذار بودند. همچنین این فلاسفه و آثار فلسفه اسلامی بر «جهان طبیعی»، «منطق»، «اخلاق» و «بحث روح» در قرون وسطی تاثیرات شگرفی داشتند. در بعضی مواضع، فلسفه اسلامی باعث غنای فلسفه غرب شد، اما از سوی دیگر فلسفه اسلامی فلسفه غرب را به چالش نیز کشید. درواقع این چالش براساس نظریه‌های قوی‌ای بود که خارج از سنت مسیحی و از سوی فلسفه اسلامی مطرح شده بود.

تاثیر جنبش ترجمه که در دنیای اسلام گسترش یافت بر انتقال متون کلاسیک فلسفه یونان باستان به دوره مدرن در مغرب زمین چه بود؟

جنبش ترجمه در جهان اسلام توانست باعث انتقال آثار کلاسیک یونان باستان به دوره مدرن در مغرب زمین شود. ترجمه‌های اسلامی از متون یونانی به‌ویژه آثار و کارهای ارسطو، تاثیر عظیم و شگرفی بر غرب داشته است. برخی فیلسوفان مسیحی در آن زمان دانشجویان فلاسفه اسلامی از جمله «کمال‌الدین بن‌یونس موصلی»- که بزرگ‌ترین معلم در قرن سیزدهم میلادی بود- بودند. شاید به همین دلیل توجه فیلسوفان اسلامی به آرا و اندیشه‌های ارسطو و [نیز] انتقال آثار او به دوره مدرن در غرب بود که ارسطو بیشترین تاثیر را در تاریخ فلسفه داشته است.

در کدام شاخه‌های علوم انسانی تاثیر اندیشه اسلامی بر اندیشه غربی در قرون وسطی بیش از همه بود؟

درمجموع و در حوزه‌هایی که در پاسخ‌های قبلی اشاره کردم، تاثیراتی بر حوزه پزشکی و چیزی که ما امروزه روانشناسی می‌خوانیم مشهود بوده است. روایت مرسوم از فلسفه غرب ناتمام و ناقص است، به این معنا این روایت از فلسفه غرب نقش و اهمیت فوق‌العاده فلسفه اسلامی بر فلسفه غرب را نادیده گرفته است.

تا چه اندازه فیلسوفان غربی و به‌ویژه فیلسوفان آمریکایی فلسفه اسلامی را می‌شناسند؟

خوشبختانه بیشتر ترجمه‌ها و کتاب‌های مرجع در اروپا و شمال قاره آمریکا موجود و در گردش است. «پیتر آدامسون» فیلسوف آمریکایی، نقش مهم و تاثیرگذاری در شناساندن فلسفه اسلامی به‌ویژه متون فلسفی عربی به مخاطبان داشته است.

 

* نویسنده : جواد حیران‌نیا مترجم و روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها