• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۲/۲۱
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
استاندار خوزستان در گفت‌وگو با «فرهیختگان»: تنظیم آب سدها با وزارت نیرو بود نه من!

چشم‌نگران خوزستان یک ماه بعد از سیل

هرچند مسئولان کشور وضعیت سفید را در مناطق سیل‌زده اعلام کرد‌ند و معتقدند زندگی مردم خوزستان به حالت عادی و طبیعی بازگشته اما هنوز هم برخی مردم در محاصره آب هستند و در حاشیه روستاها در چادر و اردوگاه‌ زندگی می‌کنند و صورت کودکان‌شان از گزش حشرات سرخ و تب‌دار است.

چشم‌نگران خوزستان یک ماه بعد از سیل
0.00
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، بیش از یک ماه از وقوع سیل در استان خوزستان می‌گذرد، سیلابی که نه‌تنها خسارت‌های بسیاری به مردم منطقه وارد کرد بلکه بسیاری از شهرستان‌ها و روستاهای خوزستان را با خود زیر آب برد.  به‌طوری که هنوز هم آب در برخی روستاهای حمیدیه، دشت آزادگان، کارون و شادگان به‌طور کامل فروکش نکرده و مسئولان دانشگاه علوم پزشکی اهواز نگران بروز بیماری‌های پوستی و انگلی بین سیل‌زدگان هستند. هرچند مسئولان کشور وضعیت سفید را در مناطق سیل‌زده اعلام کرد‌ند و معتقدند زندگی مردم خوزستان به حالت عادی و طبیعی بازگشته اما هنوز هم برخی مردم در محاصره آب هستند و در حاشیه روستاها در چادر و اردوگاه‌ زندگی می‌کنند و صورت کودکان‌شان از گزش حشرات سرخ و تب‌دار است.

حال محیط‌زیست خوزستان پس از سیل خوب است   

محمد درویش، عضو هیات‌علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع در گفت‌وگو با «فرهیختگان» به وضعیت کنونی محیط‌زیست استان خوزستان اشاره و بیان کرد: «سیل خوزستان پیامدهای مثبت و منفی بسیاری برای این استان در پی داشت ولی اغلب پیامدهای منفی سیل ناشی از لکنت‌های جدی حاکم بر استان بود که اگر این لکنت‌ها وجود نداشت این سیل می‌توانست برای خوزستان یک موهبت باشد.» البته امیدواریم مسئولان و مدیران از این سیل درس بگیرند و اجازه ندهند که بار دیگر شاهد چنین اتفاقاتی باشیم، زیرا از 35هزار میلیارد تومان خسارت ناشی از سیل به کشور حدود 15هزار میلیارد تومان آن به استان خوزستان وارد شد. با توجه به اینکه استان خوزستان بزرگ‌ترین قطب کشاورزی کشور است، خسارت‌ها در بخش کشاورزی بسیار قابل‌توجه بود، به‌طوری ‌که به کشت و صنعت نیشکر در این استان آسیب‌های جدی و بزرگی وارد شد و اغلب آنها را از بین برد، منتها پرسش کلیدی این است که آیا استقرار کشت و صنعت نیشکر در خوزستان درست بوده؟ زیرا این کشت و صنعت نیشکر اصولا باید در مناطقی استقرار یابد که میانگین ریزش‌های آسمانی حداقل یک‌هزار میلیمتر باشد، بنابراین اگر به نقشه جهانی کشت نیشکر در دنیا هم توجه کنید هرگز در عرض جغرافیایی ایران هیچ کشت و صنعت دیگری را نمی‌بینید. کشت و صنعت نیشکر بسیار آب‌بر است و به‌طور متوسط در دنیا 25هزار مترمکعب در هر هکتار آب مصرف می‌کند. ایران یکی از پرمصرف‌ترین کشاورزی‌ها در جهان را به خود اختصاص داده زیرا به‌طور متوسط در هر هکتار 10هزار مترمکعب آب مصرف می‌کند. با این وجود کشت و صنعتی را وارد کشور کردیم که در استاندارد آن 5/2 برابر کشاورزی آب مصرف می‌کند و به همین خاطر مجبور شدند در هر هکتار استان خوزستان حدود 35هزار مترمکعب آب اختصاص دهند تا بتوانند با مشکل شوری زمین، تبخیر بالا و کمبود بارندگی مقابله کنند، همه اینها و شوری موجب از بین رفتن ارزشمند‌ترین تالاب‌های کشور ازجمله تالاب شادگان شد.

 جلگه خوزستان سالانه 25 درصد شور می‌شود

همچنین مسئولان اعلام کردند جلگه خوزستان (حاصلخیزترین جلگه ایران) به دلیل استقرار کشت و صنعت نیشکر سالانه به‌طور متوسط حدود 25درصد شور می‌شود، حالا ما باید ناراحت شویم از اینکه سیل این کشت و صنعت را دچار خسارت کرد یا خوشحال باشیم و درس بگیریم؟ آیا ما باید دوباره به سمت استقرار این کشت و صنعت حرکت کنیم یا اینکه سراغ معرفی محصولاتی برویم که متناسب با توان اکولوژیکی خوزستان باشد و ارزش‌افزده درخوری داشته باشند و منجر به آسیب‌های محیط‌زیستی نشوند. اینها درس‌هایی است که امیدوارم مسئولان خوزستان و وزارت جهاد کشاورزی از سیل اخیر خوزستان بگیرند. هرچند براساس شواهد نشانه‌هایی نمی‌بینیم که مسئولان از این حادثه درس بگیرند و مسیر خود را تغییر دهند.

البته در جهاد کشاورزی مسئولان و مدیران شجاعی هستند که به‌شدت نسبت به کشت و صنعت نیشکر در استان خوزستان انتقاد دارند و درصورتی که مطالبه مردمی، حمایت رسانه‌ها و دانشگاهیان را ببینند آنان نیز به پشتوانه مردم و رسانه‌ها انتقادات و اعتراضات خود را اعلام می‌کنند.

 نفت‌ربایی از چاه‌های نفت آزادگان

در بازدیدی که اخیرا از استان خوزستان و تالاب هورالعظیم داشتم، مشخص شد آب در حوضچه‌های سه و چهار و پنج حتی یک‌متر هم بالا نیامده است و مسئولان ناچار شده بودند چند حلقه چاه را ببندند و البته جاده‌ها نیز در این مناطق به‌شدت تخریب شده بود زیرا آنها را برای شرایط کاملا خشک طراحی کرده‌ بودند که پذیرای یک‌متر آب هم نبود. متاسفانه یکی از مشکلاتی که اخیرا صنعت نفت در این منطقه با آن درگیر بود دزدی نفت خام بود که گروه‌های حرفه‌ای با سیستم‌های پیشرفته از چاه‌های موجود در آزادگان نفت برداشت می‌کردند و نیروهای وزارت نفت نیز قادر به شناسایی و دستگیری این سارقان نبودند اما سیل به دزدی آنان پایان داد و درنهایت سیل به نفع وزارت نفت تمام شد. جالب است وقتی دولت توانایی فروش نفت خود را ندارد عده‌ای می‌توانند به راحتی نفت خام را برداشت کرده و آن را به فروش برسانند. همچنین ما باید شرایطی را فراهم کنیم که حداقل سه‌متر آب در حوضچه پنجم تالاب هور‌العظیم وجود داشته باشد و عمق این تالاب به بیش از هشت‌متر برسد که در این صورت شرایط خوب و قابل‌توجهی برای مردم خوزستان به همراه خواهد داشت، به‌طوری که مردم خوزستان می‌توانند با دمای بالای 50درجه و گردوغبار با منشأ داخلی خداحافظی کنند. همچنین اقتصاد مردم در حوزه صیادی، گردشگری و پرنده‌نگری شکوفا و فرصت‌های خوبی برای مردم استان فراهم خواهد شد.

 عدم‌آبگیری تالاب‌های خوزستان عامل بحران گردوغبار است

شنبه 14 اردیبهشت ماه، توده گردوغبار با منشا داخلی هشت شهر استان خوزستان ازجمله شهرستان‌های بندر ماهشهر، بندر امام خمینی(ره)، خرمشهر، آبادان، رامشیر، اهواز، بهبهان و شوشتر را درگیر کرد که درویش آن را ناشی از نرسیدن آب به بخش‌هایی مانند هورالعظیم جنوبی و شرقی و بخش‌هایی از هندیجان دانست. او ادامه داد: «در مناطقی که آب به آن رسیده و مرطوب است هیچ مشکلی به وجود نیامده اما بخش‌هایی که اجازه آبگیری به آن ندادند سرچشمه تولید گرد و خاک با منشأ داخلی هستند، البته کشور عراق هم در بخشی که در حال اکتشاف نفت هستند و بخشی که در میدان آزادگان در قسمت عراقی قرار گرفته، یکی از مهم‌ترین کانون‌های بحرانی فرسایش بادی و چشمه‌های تولید گرد و خاک است.» در این شرایط به دلیل غلبه باد از سمت غرب به شرق ایران، خوزستان متاثر می‌شود، برهمین اساس دولت باید بتواند طرف عراقی را وادار به الزامات اکتشافی در محیط آبی کند، عراقی‌ها زمانی چنین پندی را می‌پذیرند که خود ایران نیز چنین کاری را انجام دهد.

 وضعیت محیط‌زیست خوزستان پس از سیل رویایی است

وضعیت محیط‌زیستی خوزستان هرگز به این خوبی نبوده زیرا به‌شدت شاهد افزایش پوشش گیاهی و نیزارها هستیم، از سوی دیگر تعداد پرندگانی که وارد خوزستان شدند نسبت به سال‌های گذشته افزایش قابل‌توجهی داشته و تخم‌ریزی پرندگان بسیار افزایش یافته است. علاوه‌بر این جمعیت و تنوع پوشش گیاهی ماهی‌هایی که در تالاب شادگان و هورالعظیم و بام‌دژ وجود دارد هرگز در این حد گزارش نشده بود، بنابراین یک شرایط رویایی برای مردم و صیادان منطقه خوزستان فراهم شده است.  امیدوارم محیط‌زیست بتواند حقابه دائمی برای این تالاب‌ها بگیرد. غم‌انگیز است که سازمان محیط‌زیست تاکنون حتی تلاش نکرده تالاب هورالعظیم ثبت جهانی شود و میزان حقابه این تالاب‌ها دقیقا و به صورت علمی تعیین شود.  با توجه به اینکه سازمان محیط‌زیست حیاط‌خلوت دولت‌ها بود همیشه از ورود به حوزه‌هایی که صندلی ریاست آن بلغزد خودداری کرده است.

 حاصلخیزی جلگه خوزستان مدیون سیلاب است

علاوه‌بر همه این مسائل در مورد فرسایش خاک نیز باید توجه داشته باشیم که خاک از بالادست شسته شده و وارد خوزستان شده است، بنابراین هم‌اکنون خاک خوزستان غنی‌تر شده و حاصلخیزی آن افزایش پیدا کرده است. شوری خاک کاهش یافته البته غیر از بخشی که متاثر از سد گتوند بوده که این سد مناطق پایین‌دست خود را حسابی نمک‌پاشی کرد، به هر حال خاک حاصلخیزی از بالادست وارد جلگه خوزستان شده است.

استان خوزستان و جلگه خوزستان همیشه مدیون سیلاب‌های شکلاتی بوده که توانسته اینجا را به یک جلگه حاصلخیز تبدیل کند، البته ممکن است در کوتاه‌مدت منجر به خفگی بخشی از کشتزارهای ما شوند اما در میان‌مدت و درازمدت به کیفیت حاصلخیزی خاک در خوزستان کمک می‌کند. باید توجه داشته باشیم فاضلاب اهواز یکی از مسائل جدی پیش‌روی محیط‌زیست است، زیرا همچنان فاضلاب همه شهرهای خوزستان از دزفول گرفته تا اندیمشک، اهواز، آبادان و خرمشهر مستقیما وارد پهنه‌های آبی دز، کارون، کرخه و اروند‌رود می‌شود.

 احداث تصفیه‌خانه برای سیاستمداران پرستیژ ندارد

حتی شخصا شاهد بودم که فاضلاب پالایشگاه آبادان وارد اروندرود می‌شود و خیلی جالب است که در خوزستان ما حدود 130هزار میلیارد تومان برای سدسازی هزینه کردیم و برای این کار همیشه پول داریم اما کل سیستم تصفیه‌خانه خوزستان به بودجه‌ای کمتر از یک‌دهم این مبلغ نیاز دارد که مسئولان هیچ‌وقت حاضر به تامین این هزینه نمی‌شدند. مسئولان ما حاضر نیستند برای ایجاد یک تصفیه‌خانه هزینه کنند، زیرا بریدن روبان برای آنها پرستیژی ندارد به همین خاطر مسئولان برای پروژ‌ه‌هایی مانند احداث سد و انتقال آب از خزر به سمنان روبان می‌برند که نشان دهند اقدامات بزرگی انجام داده‌اند.

آبگیری 96درصدی سدهای خوزستان

مهدی قمشی، ‌رئیس دانشکده مهندسی علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز در گفت‌وگو با «فرهیختگان» آخرین وضعیت آبی استان خوزستان را پس از سیل اخیر تشریح و اضافه کرد: «شرایط فعلی استان خوزستان رو به عادی شدن است، به‌طوری که دبی رودخانه کرخه حدود 700 شده و رفته‌رفته شرایط طبیعی به خود می‌گیرد.»
دبی رودخانه کارون نیز حدود 1500 شده است، بنابراین در اهواز آب در بستر طبیعی خود و در معبر اصلی رودخانه در حرکت است، بنابراین حالت عادی را نشان می‌دهد و می‌توانیم اعلام کنیم تمام مناطق تحت‌تاثیر و درگیر سیل از این وضعیت خارج شده‌اند.

در روزهای آخر بروز سیل در استان خوزستان نگرانی‌هایی وجود داشت اما خوشبختانه شادگان و آبادان هم از حالت اضطرار خارج شدند و در آن مناطق نیز شرایط به‌طور عادی و طبیعی برگشته است.

هم‌اکنون ورودی آب کرخه به هورالعظیم حدود 700 است که شدت قبلی آن کاسته شده و آبگیری تالاب حالت عادی خود را طی می‌کند، مخازن یک و دو و سه تالاب هور‌العظیم بسیار پر‌آب است اما در مخازن چهار و پنج میزان آب کم است ولی به‌طور کلی کرخه حالت عادی پیدا کرده است.

 همچنین همه قسمت‌های تالاب هورالعظیم آبگیری شده، البته این درحالی است که از نظر ارتفاع و سطح آب حساسیت نداشته باشیم، سطح پایین آب در مخازن چهارم و پنجم خطری برای تاسیسات نفتی ندارد و جای نگرانی نیست.

متاسفانه بر اثر سیل استان خوزستان بیش از 250 روستا تخلیه شد و حدود 100هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی روستاییان زیر آب رفت که عمدتا کشت گندم داشتند.
البته باید توجه داشته باشیم که پس از وقوع سیل در استان خوزستان 9 سد بزرگ این استان همگی پر از آب شده و تقریبا در همه آنها حدود 96 درصد آبگیری کامل صورت گرفته و آن درصد خالی مانده نیز برای ایجاد ظرفیت در بارندگی‌های آینده و آورد ناشی از ذوب برف‌ها در نظر گرفته شده که بتوانند آن را کنترل کنند.

هنوز نگران بیماری‌ سیل‌زدگان خوزستانیم

ایرج نظری، رئیس دانشگاه علوم پزشکی اهواز در گفت‌وگو با «فرهیختگان» به وضعیت بهداشتی و درمانی سیل‌زدگان استان خوزستان اشاره و بیان کرد: «خوشبختانه با پیگیری‌های صورت‌گرفته تاکنون بیماری و مشکلات بهداشتی خارج از عرف و میانگین جمعیتی در استان خوزستان شاهد نبودیم و همکاران ما نیز به صورت مستمر و مداوم در حال نظارت و بررسی وضعیت بهداشتی و سلامتی مردم مناطق سیل‌زده هستند.

باید توجه داشته باشیم که به دلیل گرمای هوا و آب‌‌های راکد مانده در برخی مناطق هنوز هم شرایط بروز و انتقال برخی بیماری‌ها‌ در این استان وجود دارد ولی تاکنون هیچ گزارشی مبنی‌بر بروز بیماری وبا نداشتیم، البته با توجه به گرمای هوا و فصل بروز بیماری‌های روده‌ای هنوز هم جای نگرانی وجود دارد و همکاران ما سعی می‌کنند با ارائه آموزش‌های بهداشتی از بروز بیماری‌ها جلوگیری کنند.

پیش از این یکی از نگرانی‌های ما در مورد بروز و انتقال بیماری‌های پوستی ازجمله شپش و گال بود، چون تجمع مردم در اردوگاه‌ها بسیار زیاد بود و این بیماری‌ها در جمعیت‌های زیاد و فضای متراکم بیشتر منتقل می‌شود اما هم‌اکنون با بازگشت مردم به منازل شخصی خود از میزان این نگرانی ما کاسته شده است.

متاسفانه هنوز هم تعداد اندکی از مردم استان خوزستان در جنگل و حاشیه روستای حمیدیه در اردوگاه‌های نامناسب و چادر زندگی می‌کنند که شرایط خوبی ندارند ولی سعی می‌کنیم با همکاری سایر دستگاه‌ها به‌زودی شرایط مساعدی برای اسکان آنها فراهم کنیم.

متاسفانه هنوز در اطراف بسیاری از روستاها و محل زندگی مردم آب راکد باقی مانده که در صورت عدم‌حل مشکل این آب می‌تواند منشأ بسیاری از بیماری‌ها باشد و خطراتی برای مردم منطقه به همراه دارد.

علاوه‌بر این اقداماتی در زمینه گزش حشرات در این مناطق صورت گرفته اما باید توجه داشته باشیم گزش پشه و حشرات در سراسر طبیعت وجود دارد اما درحال حاضر چون حساسیت روی این مناطق سیل‌زده بیشتر است، تصاویر نوزادان و کودکان گزیده شده درفضای مجازی منتشر می‌شود، در حالی که اگر هم‌اکنون به مناطق شمالی کشور سفر کنید که درگیر سیل هم نبوده باز هم شاهد گزش حشرات خواهید بود.

 تاکنون اقدامات بسیاری برای جلوگیری از افزایش حشرات انجام شده اما باز هم به اقدامات بیشتری نیاز داریم و این روند باید ادامه یابد اما باید توجه داشته باشیم اقداماتی مانند سمپاشی قطعا با این مشکل مقابله می‌کند اما از سوی دیگر برای انسان‌ها و محیط‌زیست مخرب و مضر است، بنابراین چنین اقداماتی با تامل و احتیاط بیشتری در مناطق سیل‌زده انجام می‌شود. به دنبال وقوع هر حادثه‌‌ای، زندگی برخی افراد تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد که در این راستا نیز مشاوره‌ها و خدمات روانشناسی درحال ارائه و انجام است، زیرا مسائل و مشکلات روحی و روانی در این مناطق بروز می‌کند و قطعا در حوادثی که جمعیت بسیاری را درگیر می‌کند، نیازمندی به خدمات مشاوره و روانشناسی دور از انتظار نیست. اگر ما بتوانیم هرچه سریع‌تر آسیب‌های وارد شده به مردم را از مالی و خانوادگی حل کنیم و آنان بتوانند زودتر به محیط زندگی خود برگردند قطعا بهترین اقدامی است که روی مسائل روحی و روانی مردم انجام داده‌ایم.»

وزارت نیرو مسئول ورودی و خروجی آب سدهاست

با مردم خوزستان که حرف می‌زنیم، با اهوازی‌ها، سوسنگردی‌ها و اهالی حمیدیه و... دل پری از مسئولان خوزستان دارند. حق و ناحقش را هم من از اینجا و پشت‌میز در تهران تشخیص نمی‌دهم، حرفی است که می‌زنند و شاید هم حق دارند. فحوای کلام‌شان که روی آن اتفاق هم دارند این است که باعث و بانی این حجم از خسارات ناشی از سیل، استاندار خوزستان یعنی غلامرضا شریعتی است. هم این مردم و هم برخی از کارشناسان معتقدند عدم‌تنظیم صحیح خروجی آب بعد از بارش‌های تابستان گذشته و البته سال قبلش باعث شد حجم خالی سد برای پذیرش سیلاب اخیر کافی نباشد و همین سوء‌مدیریت باعث بروز این حجم از خرابی‌ها شده است. در همین باره و البته اطلاع از وضعیت فعلی خوزستان بعد از گذشت بیش از یک‌ماه از سیلاب وسیع این استان با غلامرضا شریعتی، استاندار خوزستان گفت‌وگو کردیم که او به «فرهیختگان» گفت: «میزان ورودی و خروجی سدها و تصمیم‌گیرنده این موضوع وزارت نیرو است و با من نیست و این موضوع از سوی قانون مشخص شده است، ما هم دخل و تصرفی در این امر نداریم.

براساس اطلاعاتی که من دارم وزارت نیرو در این زمینه کوتاهی نکرده اما وقتی حجم زیادی آورد آب رودخانه‌های استان بوده که پشت سدها جمع شده وزارت نیرو هم خروجی سد را به اندازه‌ای تعیین کرده که روستاها در معرض خطر نباشند، مثلا دز با 850 تا یک‌هزار متر مکعب در ثانیه خروجی بوده است، در حالی که آب با 1200 مترمکعب در ثانیه سیل‌بند روستاهای بام دژ را شکست و روستاها زیر آب رفتند.

برهمین اساس وزارت نیرو تا نهایتی که امکان داشته آب خروجی را خارج کرده است و جلوتر از سیل که نمی‌توانست به استقبال سیل برود و خروجی را به اندازه‌ای کند که روستاها را آب بگیرد. این موضوع نه منطقی و نه قابل پیش‌بینی بود که به جای آن سه تا چهار ماه روستاییان درگیر سیل شوند، پس وزارت نیرو تا حد امکان که به پایین‌دست ضربه نزند خروجی آب را مشخص کرده و در حوزه کرخه، دز و مارون و کارون این اقدامات را انجام داده است.

اگر کسی ادعایی دارد و اتهام می‌زند باید ادله و مدارک و مستندات کافی داشته باشد، بنابراین چنین اظهاراتی پذیرفته و منطقی نیست. ما همه تلاش خود را برای این مساله انجام دادیم، به‌طور کلی سیل از پنج روز قبل با دقت و از دو هفته قبل با 40 درصد احتمال وقوع قابل‌پیش‌بینی است.

در مورد بازسازی منازل و روستاهای آسیب‌دیده نیز دوشنبه این هفته عملیات اجرایی در روستاهای اول را در چند منطقه آغاز خواهیم کرد، هم‌اکنون یک‌هزار نفر را در کمپ‌های رسمی و همین حدود در کمپ‌های غیررسمی اسکان دارند که شرایط سخت‌تری دارند، زیرا در فصل گرما هستیم و آنان به دلیل داشتن احشام نمی‌توانند در اردوگاه رسمی اسکان یابند.

 هم‌اکنون در روستاهایی که امکان تردد به روستاها وجود ندارد و زیر آب هستند یا قرار است روستا جابه‌جا شود یا در کمپ‌های غیر‌رسمی هستند کانکس کولردار نصب می‌کنیم تا در آنها اسکان موقت داشته باشند و ما به بازسازی منازل رسیدگی کنیم. همچنین روز جمعه از روستای مگران سه بازدید داشتیم که مشخص شد این هموطنان شرایط خوبی ندارند، برهمین اساس تصمیمات جدی گرفتیم که با نصب چادرهای جمعی مجهز به سیستم سرمایشی گروه‌های زنانه و مردانه به صورت موقت در این چادرها اقامت کنند تا بعد از آن به ساخت‌وساز اقدام کنیم.»

 

* نویسنده : مهرو ماهر روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها