• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۱/۲۲
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
اردشیر سنایی کارشناس روابط بین‌الملل در گفت‌و‌گو با «فرهیختگان»:

اقدام ترامپ علیه سپاه برای جلب نظر لابی صهیونیستی است/ آمریکا دنبال جنگ نیست

آمریکا به دنبال درگیری نظامی گسترده یا جنگ نیابتی مشخص و خیلی خاص در مورد جمهوری اسلامی ایران نیست و بیشتر فشار از طریق اقتصادی و بی‌ثبات ساختن داخل ایران را دنبال می‌کند.

اقدام ترامپ علیه سپاه برای جلب نظر لابی صهیونیستی است/ آمریکا دنبال جنگ نیست
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، در کاخ سفید چه می‌گذرد و ترامپ و دولتش به دنبال چه هستند؟ این سوالی است که یافتن پاسخ آن با توجه به اقدامات عجیب و غیرقابل تصور ترامپ و تیم مدیریت‌کننده او، قابل‌ارزیابی نیست. یکی از اقدامات عجیب دولت او، تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. درباره اینکه این تصمیم چه تبعاتی دارد و آمریکا به دنبال چه منافعی از این اقدام است با اردشیر سنایی، استاد دانشگاه و کارشناس روابط بین‌الملل گفت‌وگو کرده‌ایم. وی معتقد است ترامپ با افزایش فشار دوهدف افزایش نارضایتی و مجبور کردن تهران به رفتن پای میز مذاکره را دنبال می‌کند. متن این گفت‌وگو را می‌خوانید.


دولت آمریکا روز دوشنبه هفته جاری با وجود مخالفت برخی نهادهای نظامی این کشور، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در لیست گروه‌های تروریستی خود قرار داد. چه افراد، گروه‌ها و کشورهایی پشت چنین تصمیمی بوده‌اند؟

این که ترامپ خودش به این تصمیم رسیده بود یا تیم مدیریتی‌اش و این موضوع را که کشور خاصی در این قضیه سهیم بوده، نمی‌توان دقیق تعیین کرد. با این حال به نظر می‌رسد این اقدام بیشتر تصمیم شخصی ترامپ و اصرار و درخواست پمپئو وزیر امور خارجه و بولتون مشاور امنیت ملی صورت گرفته است. این همان تیمی است که خواستار شدیدترین برخوردها و فشارها علیه ایران هستند. بنابر اخباری که در رسانه‌ها درباره اختلافات داخلی بر سر این مساله منتشر شد، وزارت دفاع و سازمان CIA خیلی موافق این مساله نبودند و تبعات آن را برای امنیت ملی آمریکا خطرناک می‌دانستند، با این وجود این تصمیم اتخاذ شد. فکر می‌کنم این تصمیم خصمانه در همین مجموعه‌ای که در ابتدا اشاره کردم، اتخاذ شده است.

با وجود تحریم‌های همه‌جانبه علیه سپاه پاسداران، این اقدام با چه هدفی صورت گرفته است؟

هدفی که آمریکا از این قضیه دنبال می‌کند در دو دسته عوامل داخلی و خارجی قابل تقسیم‌بندی است. عوامل داخلی مربوط به اقدامات خصمانه‌تر نسبت به جمهوری اسلامی ایران و تنگ‌تر کردن حلقه فشارها بر ایران است که در ادامه همان سیاست راهبردی ترامپ و تیمش تفسیر می‌شود. در بعد داخلی به نظر می‌رسد ترامپ با یک‌سری از اقداماتی که از چندی قبل در جهت تامین امنیت اسرائیل شروع کرده به دنبال به دست آوردن هرچه بیشتر حمایت لابی‌های صهیونیستی است. ترامپ در همین راستا اعلام کرده است سفارت آمریکا در رژیم صهیونیستی را به بیت‌المقدس انتقال خواهد داد و چندی پیش نیز اعلام کرد بلندی‌های جولان را که سرزمینی اشغالی و متعلق به سوریه است به‌عنوان جزئی از خاک رژیم صهیونیستی به رسمیت خواهد شناخت. تروریستی اعلام کردن سپاه را نیز می‌توان در دسته‌بندی عوامل داخلی برای به دست آوردن حمایت لابی‌ها صهیونیستی در دومین دوره دوم انتخابات ریاست‌جمهوری به‌شمار آورد که ترامپ و جمهوری‌خواهان به آن نیاز دارند. در بعد خارجی ترامپ به دنبال کمک رساندن به بنیامین نتانیاهو ،نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی نیز بود تا وی بتواند در انتخابات داخلی این رژیم از آن برای جذب حمایت گروه‌های سیاسی استفاده کند. آخرین اقدامی که ترامپ برای کمک به نتانیاهو انجام داد تروریستی اعلام کردن سپاه بود. آنها در این قضیه هم موفق شدند و توانستند با مجموعه اقداماتی که برای حمایت از نتانیاهو و با توجیه حفظ امنیت رژیم صهیونیستی انجام دادند نتیجه انتخابات را که پیش‌بینی می‌شد به‌ضرر حزب حاکم خواهد بود، تا حدودی برگردانند. هدف دیگر خارجی ترامپ ایجاد یک فشار تبلیغاتی، روانی و سیاسی علیه ایران و وادار کردن متحدان آمریکا به تبعیت از این فشارها بود. آمریکا می‌خواهد شرکت‌ها و کشورهایی را که همچنان مشغول مبادله تجاری با جمهوری اسلامی ایران هستند تحت تاثیر قرار دهد و حتی به بهانه اینکه هرگونه معامله ساده‌ای می‌تواند ردپایی از سپاه در آن باشد این کشورها و شرکت‌ها را از تحریم‌ها بترساند و درواقع فشار را بر جمهوری اسلامی ایران مضاعف کند.

برخی کشورهای متحد آمریکا با همراهی در این اقدام مخالفت کرده‌اند. امکان دارد چنین اختلافی فشار تحریم‌های آمریکا را کاهش دهد و حتی باعث شکاف بیشتر بین متحدان آمریکا شود؟ 

اینکه تاثیر تحریم‌ها را کاهش بدهد خیر. بنده خیلی موافق این اتفاق نیستم. توان اقتصادی آمریکا آنقدری است که متحدانش به‌ویژه کشورهای اروپایی خیلی نمی‌توانند در مقابل فشارهای تحریم‌های اقتصادی ایستادگی کنند، اما اینکه این مساله شرایطی برای دوری و ایجاد شکاف بیشتر بین آمریکا و متحدان سنتی‌اش ایجاد کند، بله این اتفاق امکان‌پذیر است. کمااینکه آمریکا هر اقدامی که در همین چند سال اخیر انجام داده معمولا همین‌گونه بوده است که متحدان نزدیکش را از خود رنجانده و باعث شده شکافی بین آمریکا و متحدان سنتی‌اش ایجاد شود. البته تیم جدید و به‌ویژه شخص ترامپ هم نشان داده‌اند که خیلی به این قضیه حساسیتی ندارند و زیاد هم برایشان اهمیتی ندارد که متحدان سنتی‌شان از آنها راضی باشند یا نباشند. مجموعه‌ای از اقدامات را در نظر گرفته‌اند تا در راستای همان ایدئولوژی که دارند انجام دهند و خیلی‌توجهی به رضایت و عدم رضایت متحدان ندارند.

تصمیم آمریکا می‌تواند چه مخاطراتی برای منافع آمریکا به دنبال داشته باشد؟ آیا احتمال دارد تهران پاسخی شدید به آن بدهد؟

فکر نمی‌کنم چنین اتفاقی بیفتد. این اقدام بیشتر جنبه‌های تبلیغاتی و روانی دارد تا عملی. در حال حاضر برخی معتقدند برخوردهای نظامی بین ایران و آمریکا تشدید خواهد شد. بنده شخصا این‌گونه فکر نمی‌کنم برای اینکه اگر آمریکا بخواهد با جمهوری اسلامی ایران وارد یک درگیری نظامی شود نیازی به این‌گونه اقدامات ندارد تا برای جنگ زمینه یا پیش‌زمینه مهیا کند. از طرفی دیگر ما در گذشته تنش‌های مختلفی را با آمریکا به‌ویژه در همین دوره آقای ترامپ داشته‌ایم و این تنش‌ها نیز می‌تواند هرکدام به‌نوعی باعث بروز درگیری نظامی در منطقه بین ما و آمریکا شود. بنابراین به نظر نمی‌رسد که این کار برای این باشد که بخواهد تنش ایجاد کند یا مقدمه جنگ باشد. ولی احتمال اینکه در هر لحظه در هر جایی حتی خلیج فارس، تنگه هرمز و مناطق همجوار یک درگیری نظامی بین طرفین رخ دهد همیشه وجود داشته است و هنوز هم وجود دارد. اما بنده شخصا معتقدم که ترامپ و برخی اعضای تیمش خیلی به فکر یک برخورد نظامی با ایران نیستند و این اقدامات را به دو دلیل انجام می‌دهند؛ اول آنکه فشار را بر ایران سنگین‌تر کنند تا در پی این فشارها ناآرامی‌هایی در داخل اتفاق بیفتد و نارضایتی‌ها باعث بروز بی‌ثباتی در کشور شود. دوم آنکه فشار تاحدی افزایش پیدا کند که جمهوری اسلامی مجبور شود مذاکرات جدیدی را با خود ترامپ انجام دهد؛ درست مانند کاری که آمریکا در قبال کره‌شمالی انجام داد و بعد از تنش‌های شدیدی که حتی می‌توانست به یک جنگ هسته‌ای منتهی شود سرانجام کره‌ای‌ها برای انجام مذاکره اعلام آمادگی کردند. حالا درست است دورنمای مثبتی از این مذاکرات بیرون نیامده است اما به هرحال راهش باز شد و گفت‌وگوی مستقیم بین سران دو کشور شروع شد. بنده فکر می‌کنم ترامپ در قضیه افزایش تحریم‌ها و فشارها همین هدف را در ذهن دارد و تمامی فشارهایی که می‌آورد برای آن است که جمهوری اسلامی ایران را برای آغاز مذاکرات جدید مجبور کند.

شما گفتید امکان رویارویی نظامی و مستقیم بسیار کم است. آیا تنش‌ها در فضای جنگ‌های نیابتی شدید‌تر نخواهد شد؟ حالا چه در افغانستان و چه در عراق. در عراق هم عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر این کشور اعلام کرده است با سران چند کشور مانند مصر و عربستان سعودی صحبت کرده تا مانع از اقدام علیه سپاه شود و گفته نمی‌خواهد عراق به میدان نبرد ایران و آمریکا تبدیل شود.

احتمال وقوع جنگ‌های نیابتی وجود دارد. این را نمی‌شود نادیده گرفت. کمااینکه مدتی در عراق و نیز در سوریه و یمن ما شاهد این مدل جنگ‌ها بوده و هستیم. اما اینکه این قضیه بخواهد تاثیر خاص و ویژه‌ای بر افزایش جنگ‌های نیابتی داشته باشد خیلی نمی‌توان آن را محتمل دانست و فکر نمی‌کنم این اتفاق بیفتد. به‌طور کلی آمریکا به دنبال درگیری نظامی گسترده یا جنگ نیابتی مشخص و خیلی خاص در مورد جمهوری اسلامی ایران نیست و بیشتر فشار از طریق اقتصادی و بی‌ثبات ساختن داخل ایران را دنبال می‌کند.

روز سه‌شنبه خبری منتشر شد مبنی‌بر کشته شدن چهار تروریست ارتش آمریکا در افغانستان. روز چهارشنبه نیز خبر ساقط کردن یک پهپاد و یک بمب‌افکن راهبردی 52 -B  تروریست‌های ارتش آمریکا منتشر شد. برداشت شما از این اقدامات آن هم مدت کوتاهی پس از اقدام خصمانه آمریکا علیه سپاه چیست؟ در افکار عمومی برخی شاید این را به انتقام ایران نسبت دهند. چند ماه پیش نیز برایان هوک، مدیر برنامه‌ریزی سیاسی و مشاور سیاستگذاری وزیر امور خارجه آمریکا ایران را متهم به مسلح کردن گروه طالبان کرده بود؟

در حال حاضر چندین کشور از جمله جمهوری اسلامی ایران و خود آمریکا مذاکراتی را با طالبان آغاز کرده‌اند. ایران برای اینکه بتواند راهی برای خنثی کردن فعالیت داعش در افغانستان بیابد وارد مذاکره با این گروه شده است و آمریکا هم برای آنکه بتواند به صلحی با این گروه دست پیدا کند. تقریبا برای همه ثابت شده است که باید پس از سال‌ها و دهه‌ها درگیری در افغانستان طالبان را به‌عنوان گروهی که بالاخره در آنجا بستر لازم را برای رشد دارد وارد فاز سیاسی کنند و سهمی از دولت افغانستان را به آن بدهند.

احتمال دارد برخی طرف‌ها بخواهند با تحریکاتی احتمال برخورد نظامی بین ایران و آمریکا را بالا ببرند؟

هر احتمالی در دنیای سیاست امکان‌پذیر است. ما نمی‌توانیم آن را نادیده بگیریم. قاعدتا یک درگیری نظامی بین ایران و آمریکا می‌تواند در راستای منافع برخی گروه‌ها و حتی برخی کشورها از جمله رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی باشد. اما اینکه چگونه بشود چنین طرحی را دنبال کرد و کشته شدن چند سرباز آمریکایی را بتوان به‌عنوان یک تلاقی با این موضوع درنظر گرفت و بعد، از آن استفاده خاصی کرد به‌راحتی امکان‌پذیر نیست. بعید می‌دانم رسانه‌ها به‌راحتی این مساله را بپذیرند. اما تبلیغ و بهره‌برداری از هر حادثه‌ای ممکن است و نمی‌شود آن را نادیده گرفت.

ایران باید چه سیاستی را برای وضعیت جدید پیش آمده در پیش بگیرد؟

به نظر می‌رسد پاسخ‌های لازم از سوی ایران به اقدامات خصمانه آمریکا علیه سپاه پاسداران داده شده است. ایران در یک اقدام متقابل هم دولت آمریکا را یک دولت تروریستی اعلام کرد و هم نیروهای آمریکا را در غرب آسیا را به‌عنوان نیروهای تروریستی به رسمیت شناخت. در مقابل آن اقدام سمبلیک و سیاسی آمریکا اقدام ایران هم در همین راستا قابل ارزیابی است و فکر نمی‌کنم اقدام عملی دیگری در این شرایط بتواند مشکلی را حل کند.

 

* نویسنده : سیدمهدی طالبی روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها