• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۱/۱۷
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
نگاهی به کارنامه هنری جمشید مشایخی

وداع با کمال‌الملک سینمای ایران

حضور جمشید مشایخی در فیلم و سینما به سال‌های پیش از انقلاب بازمی‌گردد. او برای اولین‌بار در فیلم کوتاه «جلد مار» به کارگردانی هژیر داریوش و بازیگری فخری خوروش جلوی دوربین رفت.

وداع با کمال‌الملک سینمای ایران
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، «کمال‌الملک: در خانه هم بچه‌های شیرین بیشتر مورد عنایت پدر هستن.

رضاخان: بعیده از ما قدرتمداران هفت‌خطه که تو این بازی قهر و آشتی سست‌تریم. امروز، تو این مملکت، امر امر ماست؛ مجلس و عدلیه و دولت تعارفه. می‌تونیم امر کنیم همین فردا ریز و درشت‌تون رو ببرن زراعت تا قدر عافیت رو بدونین و سر عقل بیاین.

کمال‌الملک: مجنون برای دنیا بی‌ضررتره تا جانی.»

شاید این پرتکرارترین کلیپی باشد که بعد از مرگ جمشید مشایخی، بازیگر پیشکسوت سینما در فضای مجازی بازنشر یافت. ششم آذرماه 1313، جمشید مشایخی بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون در منطقه‌ای به‌نام پارچین تهران متولد شد و پس از سال‌ها حضور در عرصه فرهنگ و هنر در 13 فروردین 98 از دنیا رفت. استاد مشایخی دارای تحصیلات ناتمام در رشته تئاتر بود. او در سال ۱۳۳۶ به استخدام اداره تازه‌تاسیس هنرهای دراماتیک درآمد و به‌عنوان بازیگر کار خود را در برنامه نمایشی کانال سوم غیردولتی آغاز کرد. اولین فعالیت هنری وی بازی در تله‌تئاتر «بعد از 30 سال» به کارگردانی علی نصیریان در سال ۱۳۳۹ بود، بعد از آن تله‌تئاتر «منطقه جنگی» به کارگردانی عباس جوانمرد، تله‌تئاتر «مزرعه‌های سبز» به کارگردانی رکن‌الدین خسروی، تله‌تئاتر «اسب سفید»، تله‌تئاتر «آتشکده»، تله‌تئاتر «افعی طلایی»، تله‌تئاتر «کلبه‌ای در جنگل» و تله‌تئاتر «گاو» ازجمله تئاترهایی بود که او در آنها بازی کرد. گفته می‌شود به‌خاطر بازی سینمایی‌اش از کار در تئاتر اخراج شد. این روزها متن بیانیه‌ای از او بازنشر شده است که به اتفاق ایرج راد و رضا کرم‌رضایی در 10 آبان 57 نوشته بودند و در این بیانیه به خفقان حاکم بر تئاتر سال‌های پیش از انقلاب اظهار داشتند. در بخشی از این بیانیه آمده بود: «ما که اعتقاد داریم هنر تئا‌تر به علت ۲۵ سال خفقان، تحمیل فرهنگ استعماری و حکومت سرنیزه امکان هیچ‌گونه تحول و تکامل در جهت منعکس‌کردن آرزو‌ها، خواست‌ها، درد‌ها و رنج‌های ملت را نیافته است و نتیجتا هنرمندان به‌خاطر مبارزات انسانی و حق‌طلبانه‌شان در زندان‌ها شکنجه می‌بینند یا در تبعید به‌سر می‌برند یا امکان هیچ‌گونه فعالیت پویا را نداشته‌اند، ضمن اعلام همبستگی و پشتیبانی از جامعه ملی دانشگاهیان مبارز که هم‌صدا با مبارزات قهرمانانه ملت ایران به پیش گام برمی‌دارند، خواست‌های خود را به شرح زیر اعلام می‌داریم:

۱. لغو فوری حکومت‌ نظامی
۲. آزادی بی‌قید و شرط کلیه زندانیان سیاسی، بازگشت تبعیدیان و اعاده حیثیت آنان
۳. محاکمه و مجازات فوری مسئولان که طی سال‌های خفقان تمام ارزش‌های مادی و معنوی ملت ما را به نابودی کشانده‌اند
۴. مجازات عاملان شکنجه در زندان‌ها
۵. محاکمه و مجازات مسببان کشتارهای حوادث اخیر و جلوگیری از تحریکات عاملان تفرقه و خرابکاری دارودسته‌های اوباش
۶. تامین آزادی بیان، اندیشه و قلم و لغو همه‌جانبه هرگونه سانسور سیاسی، هنری و فرهنگی.»

اما حضور جمشید مشایخی در فیلم و سینما به سال‌های پیش از انقلاب بازمی‌گردد. او برای اولین‌بار در فیلم کوتاه «جلد مار» به کارگردانی هژیر داریوش و بازیگری فخری خوروش جلوی دوربین رفت. «خشت و آیینه» فیلم بعدی او بود. مشایخی کار حرفه‌ای خود را در سینما از سال ۱۳۴۹ به‌طور رسمی شروع کرد. نقش‌هایش در «شازده احتجاب» و «کمال‌الملک» ماندگار شدند و همچنان او را با این نقش‌ها می‌شناسند. او حدود 100 فیلم سینمایی بازی کرد که هرکدام ویژگی‌های خاص خودش را داشت. آخرین فیلم سینمایی‌اش «بن‌بست وثوق» به کارگردانی حمید کاویانی بود؛ اما نقش‌های ماندگار او را باید در همان دهه‌های 60 و 70 دانست.

او برنده تندیس بهترین بازیگر نقش مکمل مرد در هفتمین دوره جشن خانه سینما بابت ایفای نقش در فیلم «بانوی من» در سال 82 بود و همچنین سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر را برای ایفای نقش در فیلم «گل‌های داوودی» و سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر را بابت ایفای نقش در فیلم «کمال‌الملک» دریافت کرد.

نقش‌آفرینی‌های جمشید مشایخی در قاب تلویزیون نیز ماندگار شدند. سریال «هزاردستان» به کارگردانی علی حاتمی و بازی جمشید مشایخی که هیچ هنردوستی بازی او در نقش رضا خوشنویس را از یاد نخواهد برد. جمشید مشایخی حدود 60 سریال تلویزیونی و تله‌فیلم بازی کرد و ماندگارترین آنها «هزاردستان» و «پهلوانان نمی‌میرند» است. آنهایی که جمشید مشایخی را می‌شناختند یا با او همکار بود‌ه‌اند به این اذعان دارند که او بسیار متواضع و مبادی آداب بود و هیچ‌گاه جانب احترام را ترک نکرد؛ ادبی که برای حرفه هنری خود نیز قائل بود. یکی از اظهارات مشهور او در سال‌های اخیر، واکنشی بود که به حرف‌های رضا عطاران، بازیگر طنز سینما داشت. رضا عطاران در نشست فیلم سینمایی «طبقه حساس» در جشنواره فیلم فجر سی‌وسوم عنوان کرده بود: «من برای خنداندن مردم حاضرم شلوارم را نیز پایین بکشم.» این اظهارنظر او باعث واکنش مرحوم مشایخی شد و گفت: «آقای عطاران شما می‌توانستید برای خنداندن مردم بگوید از بالای یک درخت تبریزی به پایین می‌پرم نه آنکه آن حرف زشت را که من از گفتن آن خجالت می‌کشم به زبان بیاورید؛ آن‌وقت ما به‌خاطر این بی‌اخلاقی‌ها به او جایزه هم می‌دهیم.» این انتقادات مشایخی، واکنش‌های زیادی را در فضای مجازی به وجود آورد و حتی رضا عطاران را مجبور به واکنش کرد و او در مصاحبه‌ای که با احسان علیخانی در ویژه‌برنامه نوروزی شبکه سوم داشت، ماجرای صحبت‌هایش را یک سوءتفاهم قلمداد کرد.

 

* نویسنده : عاطفه جعفری روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها