• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۳
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
مجموعه مطالعات دائویی

خوانش غیر شرق‌شناسانه از سنت معنوی چین

مجموعه مطالعات دائویی، با انتشار سه کتاب «دائودِه جینگ» اثر لائودْزی، «هنرهای عقل: چهار رساله کهن دائویی» و «صفا و سکون: پنج رساله دائویی» از محدودیت‌های این طرز تلقی درمی‌گذرد و از نظرگاهی سنّتی به تعلیم دائویی روی می‌کند.

خوانش غیر شرق‌شناسانه از سنت معنوی چین
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، تعلیم دائویی، نماینده مابعدالطبیعه ناب و طریقت عرفانی در سنت معنوی چین است. هنگامی که سخن از این تعلیم به میان می‌آید، عمدتا «دائودِه جینگ» نوشته لائودْزی یا نهایتا مطالبی منسوب به جّوانگ‌دْزی و لیِه‌دْزی تداعی می‌شود و از متون حکمای دیگر دائویی غفلت می‌شود. این غفلت تا حد بسیاری تحت تاثیر شرق‌شناسی قرن نوزده -مبتنی‌بر تفکرات استعمارگرایانه و نوعی میسیونریسم- است که با ایجاد شکافی میان وضع کنونی ادیان و پیشینه آنها، سعی می‌کند همه چیزهای پسندیده (در نزد انسان مدرن) را به گذشته‌های غیرنزدیک نسبت دهد و بگوید که در طول تاریخ صورت «دینی» منحطی بر تعالیم «فلسفی» تحمیل شده و اینچنین پیروان ادیان را آماده پذیرش دین و دنیای‌نو سازد بی‌آنکه در ظاهر با حفظ فرهنگ و فلسفه کهن تعارضی داشته باشد.

مجموعه مطالعات دائویی، با انتشار سه کتاب «دائودِه جینگ» اثر لائودْزی، «هنرهای عقل: چهار رساله کهن دائویی» و «صفا و سکون: پنج رساله دائویی» از محدودیت‌های این طرز تلقی درمی‌گذرد و از نظرگاهی سنّتی به تعلیم دائویی روی می‌کند. این سه کتاب مستقیما از زبان چینی باستان و میانه ترجمه شده و مترجم بر آنها مقدمه و یادداشت‌های متعدد نیز نگاشته است.

پیش از این، دائودِه جینگ چندین بار به زبان فارسی ترجمه شده بود ولی همه به‌واسطه ترجمه‌های غربی که در اکثر موارد هم بدترین برگردان‌ها -مانند ترجمه اورسلا لِه‌گین و استیون میشل- را ترجمه کرده‌اند، نویسندگانی که آشکارا به تحریف این دفتر مقدس دست برده و غلط‌های عجیب آفریده و هرچه دلخواه‌شان نبوده با طیب خاطر حذف کرده و آنچه از ایدئولوژی‌های مدرن مورد پسندشان بوده بی‌تشویش بر آن افزوده‌اند.

در سال گذشته، انتشارات زندگی روزانه به انتشار ترجمه دائودِه جینگ برای نخستین‌بار از زبان چینی باستان همت گمارد. این ترجمه همراه است با یادداشت‌هایی درباره معنی بعضی عبارات این دفتر، نکاتی مربوط به اختلافات نسخ، اشاراتی از تفاسیر نخستینِ پیران دائویی، نکات مربوط به ترجمه و اشتقاقات صوری و لفظی بعضی نویسه‌ها، شرح اصطلاحات مهم و مکرر این دفتر، و همچنین مقدمه‌ای درباره شخصیت لائودْزی، جایگاه او و دائودِه جینگ یا دفتر دائو و دِه در سنت دائویی، انجمن دائویی، میراث‌داران لائودْزی، ساختمان و مفاهیم دائودِه‌جینگ، دستنبشته‌ها و نسخه‌های مختلف دفتر دائو و دِه و نکاتی چند درباره ترجمه این دفتر.

پس از گذشت حدود یک سال و نیم، در ایام نزدیک به نوروز 1398، مجموعه مطالعات دائویی شاهد انتشار دو کتاب دیگر بود: «هنرهای عقل: چهار رساله کهن دائویی» و «صفا و سکون: پنج رساله دائویی». این دو عنوان، هر دو شامل رسائلی است که اغلب با تهذیب نفس و پرورش خویشتن دائویی پیوند دارد. اما مطابق با تعریفی که در مقدمه مشترک این دو کتاب، درباره فصول چهارگانه بسط تعلیم دائویی آمده، رسائلی که در ذیل عنوان «هنرهای عقل» ترجمه و بررسی شده، متعلق به بهار سنت دائویی (از تکوین تا پایان حکومت‌هان غربی، سال 9 م‍.) است و حال و هوای باستانی دارد و قدمت تعالیم سلوکی و طریقتی دائویی را نشان می‌دهد که خاصه در پاییز این سنت (960-1644م‍.) در تعالیم کیمیای درون، بارزترین ظهور خود را می‌یابد. از سوی دیگر، رسائل «صفا و سکون» ریشه در تابستان سنت دائویی (25-970م‍. )

دارد و در اوایل پاییز آن بسطی چشمگیر می‌یابد و استمرار تعالیم تزکیه و تخلیه نفس و پیوند آن با سنت عتیق و همچنین به‌کارگیری اصطلاحات بودایی برای معانی دائویی را نشان می‌دهد.

«هنرهای عقل» مشتمل است بر ترجمه چهار رساله کهن دائویی، با موضوع تهذیب نفس و درون‌پروری و حکومت‌داری عرفانی: پیشه درون (نِی‌یِه 內業))، هنرهای عقل (کتاب یکم و دوم؛ شین‌شُّو شّانگ‌شیا 心術上下)و تصفیه دل (بای‌شین白心).

تاریخ کتابت این رسائل به حدود ۴۰۰ق‍. م‍. -۲۰۰ق‍. م‍. بازمی‌گردد، ولی از روی قرائنی به حضور سنت شفاهی پیشینه‌داری در پس پشت این رسائل می‌توان پی برد.

اما «صفا و سکون» مشتمل است بر ترجمه پنج رساله دائویی با سیاق ادبی واحد، موسوم به «صفا و سکون»: دفتر صفا و سکون (چینگ‌جینگ جینگ 清靜經)، ادراک دل (لیائوشین جینگ 了心經)، پنج مطبخ و شرح آن (وُوچُّو جینگ五廚經)، اعمال روزانه درون (نِی‌ژی‌یُنگ جینگ內日用經)و اعمال روزانه برون (وای‌ژی‌یُنگ جینگ外日用經). همچنین، شرح لیو یی‌مینگ (劉一明)، یکی از عرفای متاخر دائویی، بر بند یکم دائودِه جینگ به این مجموعه منضم شده است که در فهم کتبِ صفا و سکون البته راه‌گشاست.

این دو کتاب همراه است با مقدمه‌ای در باب سنت دائویی، فصول تاریخی آن و توضیحاتی درباره معانی و اصطلاحات متعلق به رسائل این مجموعه‌ها. یادداشت‌های ترجمه شامل شرح بعضی عبارات و اصطلاحات، نکاتی مربوط به اختلافات نسخ، اشاراتی از تفاسیر و شروح سنتی و نکات مربوط به ترجمه است.

 

* نویسنده : دکتر اسماعیل رادپور دبیر مجموعه

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها