• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۷/۱۲/۱۶
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
به‌رغم وعده وزیر نفت برای اتمام پروژه پالایشگاه سیراف، این طرح همچنان بلاتکلیف است

۱۳میلیارد دلار سالانه در سیراف خاک می‌خورد

درحالی که قرار بود با افتتاح طرح‌ پالایشی سیراف و به موازات آن افتتاح سه فاز پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس صادرات میعانات گازی به صفر رسیده و ارزش افزوده بیشتری نصیب کشور شود، اما آمار صادرات بیش از سه میلیارد دلاری میعانات گازی کشور از ابتدای سال جاری تاکنون نشان می‌دهد وزارت نفت همچنان برای تحقق اهداف خود منفعلانه عمل می‌کند.

۱۳میلیارد دلار سالانه در سیراف خاک می‌خورد
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، طرح احداث پروژه «فراگیر پالایشی سیراف» به‌عنوان یکی از طرح‌های وزارت نفت برای جلوگیری از خام‌فروشی و ایجاد ارزش افزوده، در سال 93 که به نام سال «اقتصاد و فرهنگ با مدیریت جهادی و عزم ملی» نام‌گذاری شده بود، از سوی این وزارتخانه مطرح شد.   ساخت یک مجموعه شامل هشت پالایشگاه مستقل میعانات گازی در منطقه ویژه اقتصادی پارس‌جنوبی‌2 بین فازهای 13 و 19 باشد و هر پالایشگاه روزانه ۶۰ هزار بشکه میعانات گازی به همراه تاسیسات یوتیلیتی تولید کند، در دستور کار وزارت نفت قرار گرفت. درواقع مقرر شد این هشت پالایشگاه به‌عنوان پشتیبان و واحدهای فرآیندی مشترک در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس‌جنوبی (سایت پارس‌۲) تاسیس شود، لذا در همین راستا وزارت نفت با انتشار فراخوانی از تمامی سرمایه‌گذاران بخش خصوصی که دارای توانایی فنی و مالی مورد نیاز طرح بودند برای مشارکت در این طرح دعوت کرد.

 نیاز سیراف به 3 میلیارد دلار

براساس پیش‌تعریف‌های این طرح، زمینی به مساحت ۲۵۰ هکتار (حدود ۳۰هکتار برای هر پالایشگاه میعانات گازی) از سوی سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس در سایت ۲ عسلویه برای احداث این طرح درنظر گرفته شد تا به صورت اجاره ۲۰ ساله به متقاضیان بخش خصوصی واگذار شود مشروط بر اینکه پس از انقضای زمان اجاره، با موافقت سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، قرارداد اجاره زمین قابل تمدید باشد.

از سوی دیگر برآوردهای انجام شده نشان داد اجرای طرح فراگیر پالایشی سیراف به سه میلیارد دلار (12 هزار میلیارد تومان) سرمایه نیاز دارد. سیدعلی حسینی، مدیرعامل بورس انرژی، در همان زمان اعلام کرد تامین مالی این طرح از طریق صندوق‌های پروژه که قرار است با کمک مسئولان وزارت نفت ایجاد شود، وجود دارد. این درحالی است که یک سال بعد از معرفی طرح، مدیرعامل شرکت زیرساخت فراگیر پالایشی سیراف به صراحت اعلام کرد تامین سه میلیارد دلار از منابع بانک‌های داخلی امکان‌پذیر نیست و ایران قصد دارد با جذب سه میلیارد دلار سرمایه برای طرح فراگیر پالایشی سیراف، در بازار فرآورده‌های نفتی آسیا فعال‌تر شود، درنتیجه تلاش می‌کند ۸۰ درصد هزینه پروژه را با جذب سرمایه‌های خارجی تامین کند.

 ضمانت وزارت نفت برای تامین ۹۰ درصد خوراک پالایشگاه

در همین زمان، مسئولان وزارت نفت با هدف جذب سرمایه‌گذاران داخلی، مشوق‌هایی را برای آنها در این طرح درنظر گرفتند. برای مثال ارائه مجوز به سرمایه‌گذاران به‌منظور صادرات فرآورده‌های نفتی حاصل از اجرای طرح، ضمانت تامین ۹۰ درصد خوراک پالایشگاه در سال‌های اول طرح، بهره‌مندی از تخفیف قیمت خوراک مانند دیگر پالایشگاه‌ها، معافیت‌های مالیاتی به دلیل احداث طرح در منطقه ویژه اقتصادی و تخصیص زمین به صورت اجاره ازجمله مشوق‌های وزارت نفت برای سرمایه‌گذاران بود.  به دنبال ارائه مشوق‌های وزارت نفت، حدود 50 شرکت برای سرمایه‌گذاری در این طرح اعلام آمادگی کردند و در اوایل شهریورماه همان سال (93)، بررسی صلاحیت فنی، مالی و مدیریتی این شرکت‌ها آغاز و قرار شد تا پایان شهریور‌ماه و نهایتا تا اوایل مهرماه از میان 50 شرکت متقاضی، هشت شرکت برای سرمایه‌گذاری و ورود به طرح توسعه پالایشگاه سیراف انتخاب شوند. همزمان با انتخاب سرمایه‌گذاران طرح مذکور، وزیر نفت اعلام کرد شرکت‌های منتخب برای سرمایه‌گذاری در هشت پالایشگاه سیراف باید ٣٠‌درصد از سهام خود را به صورت عمومی عرضه کنند. مضاف بر اینکه از این تعداد شرکت، پنج شرکت خصوصی و سه شرکت هم خصولتی است.  معاون برنامه‌ریزی و نظارت بر منابع هیدروکربوری وزارت نفت نیز از ایجاد یک شرکت زیرساخت مشترک خبر داد که سهم هرکدام از سرمایه‌گذاران در این شرکت ۱۰ درصد و سهم شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی نیز ۲۰درصد خواهد بود و براساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده حداکثر زمان ساخت این هشت پالایشگاه، چهار سال تعیین شده است. 

  بالاخره و پس از کش‌و‌قوس‌های فراوان، در خردادماه سال 94 و یک سال پس از طرح احداث «فراگیر پالایشی سیراف»، کلنگ این پروژه به زمین زده شد. بیژن زنگنه، وزیر نفت در مراسم کلنگ‌زنی طرح زیرساخت پالایشی فراگیر سیراف با بیان اینکه اواخر سال 94 کار عملیاتی ساخت هشت پالایشگاه سیراف اجرا می‌شود، با قاطعیت تاکید کرد انجام کار عملیاتی این پالایشگاه، بیشتر از دوسال زمان نمی‌برد. وزارت نفت همچنین متعهد شد تا خوراک هشت پالایشگاه سیراف، معادل ۶۰ هزار بشکه را به مدت ۱۰ سال تامین کرده و پس از آن و با توجه به افت تولید مخزن پارس‌جنوبی، تولید میعانات گازی کاهش پیدا کند.

 70 درصد خوراک پتروشیمی‌ها نفتا است

براساس هدفگذاری‌های انجام شده، مقرر شد در پالایشگاه سیراف نفت‌ سفید، نفت گاز و LPG که محصول نهایی است، تولید ‌شود. مضاف بر این بخش عمده‌ای از تولیدات هشت پالایشگاه سیراف به تولید نفتا اختصاص داده شود. نفتا کاربردهای متنوعی دارد و صنایع شیمیایی و پتروشیمی خریدار اصلی نفتا هستند که 70درصد خوراک پتروشیمی‌ها و تولید فرآورده‌های مختلف پتروشیمی از جمله حلال‌ها و رقیق‌کننده‌ها، مواد اولیه انواع پلاستیک، الیاف مصنوعی و الکل‌های صنعتی را تشکیل می‌دهد. در حال حاضر نفتا بازاری 6میلیون تنی در جهان دارد و این در حالی است که کل نفتای تولیدی در ایران ۲۴۰هزار بشکه است؛ درنتیجه طبق ادعای مسئولان وزارت نفت، نفتای تولیدی این پالایشگاه‌ها می‌تواند در زمره کالاهای صادراتی کشور نیز قرار گیرد. چراکه مجموع نفتای سبک و سنگین تصفیه شده پالایشگاه‌های هشت‌گانه سیراف برابر 86.7 میلیون بشکه نفت خام است. درنتیجه با بهره‌برداری از پالایشگاه‌های سیراف، ظرفیت خوراک مایع که می‌تواند در صنعت پتروشیمی کشور مورد استفاده قرار گیرد، حدود ۱۳۰ درصد افزایش می‌یابد. براساس الگوی پیشنهادی وزارت نفت قرار شد تولید روزانه این پالایشگاه‌ها ٢۵ هزار بشکه گاز مایع، ١٢٨ هزار بشکه نفتای سبک، ١۴٧ هزار و ۶٠٠ بشکه نفتای سنگین، ٢٩ هزار و ۶٠٠ بشکه سوخت جت و ١۴٩ هزار و ۶٠٠ بشکه نفت گاز باشد.

 افزایش 19.6 میلیون تن به ظرفیت پالایشی کشور

نتیجه برآوردهای انجام شده نشان می‌دهد با احداث این مجموعه پالایشی سالانه 19.6 میلیون تن به ظرفیت پالایشی کشور افزوده خواهد شد و ظرفیت خوراک مایع که می‌تواند در صنعت پتروشیمی کشور مورد استفاده قرار گیرد ١٣٠ درصد افزایش خواهد یافت. از سوی دیگر درآمد ناخالص سالانه حاصل از فروش محصولات پالایشگاه‌های هشت‌گانه سیراف حدود ۱۳ میلیارد دلار و معادل ۳ درصد تولید ناخالص داخلی کشور خواهد بود. از سوی دیگر به گفته مدیرعامل شرکت زیرساخت مجموعه پالایشی سیراف، مکان‌یابی پروژه سیراف و انتخاب محلی بین فازهای 13 و 19 گازی پارس‌جنوبی باعث صرفه‌جویی٨٠٠میلیون دلاری در اقتصاد کشور می‌شود. نکته قابل توجه اینکه، قرارگیری سایت سیراف بین فازهای ۱۳ و ۱۹ پارس‌جنوبی، زمینه دسترسی ارزان‌قیمت به خوراک (میعانات گازی) را به دلیل کاهش هزینه‌های انتقال و پمپاژ فراهم کرده است. از سوی دیگر نزدیکی سایت به بندر، شبکه برق و آب دریا امکان صادرات فرآورده‌ها را تسهیل کرده است.  پس از آنکه عملیات اجرایی سیراف در خرداد ٩۴ آغاز شد، مطالعات طراحی پایه این طرح نیز همزمان با مشارکت شرکت ژاپنی TOYOبه همراه یک شرکت ایرانی آغاز شد. از سوی دیگر شرکت زیرساخت فراگیر پالایشی سیراف قراردادی با چند شرکت اروپایی از جمله شرکت Axens فرانسه، KT ایتالیا و HaldorTopsoe دانمارک برای خرید دانش فنی مورد نیاز واحدهای تحت لیسانس پالایشگاه‌ها منعقد کرد.

 چالش‌های پیش روی سیراف

اگرچه به گفته وزیر نفت با احداث این پالایشگاه‌ها، میعانات گازی که با تکمیل فازهای پارس‌جنوبی تولید آن به یک میلیون بشکه در روز می‌رسد، از این پس صادر نخواهد شد، اما تحقق این هدف با چالش‌های فراوانی روبه‌رو است. نخستین چالش پیش روی این پالایشگاه، افزایش قیمت فرآورده‌های نهایی و طولانی‌شدن فرآیند تولید است چراکه براساس تصمیمات اتخاذ شده، وزارت نفت تنها خوراک گازی ترش(گوگرددار) را دراختیار پالایشگاه‌ها قرار می‌دهد و پالایشگاه‌ها باید هرکدام به صورت جداگانه اقدام به شیرین‌سازی گاز مورد نیاز خود کرده و این امر هزینه‌های تولید را در پالایشگاه افزایش می‌دهد. از سوی دیگر اگرچه تعداد سرمایه‌گذاران بخش خصوصی نسبت به سرمایه‌گذاران خصولتی بیشتر است، اما با توجه به رقم بالای سرمایه‌گذاری در این طرح بسیاری از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی به امید استفاده از سرمایه صندوق توسعه ملی یا فاینانس چین، حاضر به سرمایه‌گذاری در این طرح شده‌اند. این در حالی است که در حال حاضر و با توجه به اعمال دوباره تحریم‌ها احتمال تامین سرمایه از منابع یاد شده اندکی دور از ذهن به نظر می‌رسد.  کارشناسان حوزه نفت و انرژی معتقدند یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی سیراف، فعالیت تعداد زیادی از واحدهای پتروشیمی در عربستان، عراق، امارات و آستراخان در روسیه است و درنتیجه با ورود تولیدات این واحدها به بازار، شکی نیست نیاز بازار به محصولات پالایشی یا همان بخش پایین‌دستی پتروشیمی کاهش می‌یابد؛ درنتیجه امکان بازاریابی برای فروش محصولات پالایشگاه سیراف اندکی دشوار خواهد شد.   بر کسی پوشیده نیست که با توجه به اهداف تعیین شده، اهمیت احداث و راه‌اندازی پالایشگاه‌های هشت‌گانه سیراف، ضرورت تکمیل و راه‌اندازی این پالایشگاه‌ها را دوچندان می‌کند.

بدیهی است وزارت نفت به‌عنوان متولی این بخش در قبال تعهد داده شده به سرمایه‌گذاران و هزینه‌های سنگین راه‌اندازی این پروژه، مسئول است. به عبارت دیگر درحالی که قرار بود با افتتاح طرح‌ پالایشی سیراف و به موازات آن افتتاح سه فاز پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس صادرات میعانات گازی به صفر رسیده و ارزش افزوده بیشتری نصیب کشور شود، اما آمار صادرات بیش از سه میلیارد دلاری میعانات گازی کشور از ابتدای سال جاری تاکنون نشان می‌دهد وزارت نفت همچنان برای تحقق اهداف خود منفعلانه عمل می‌کند.

 

* نویسنده : زهرا فریدزادگان روزنامه نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها