• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۵/۰۹/۱۹
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0

بحران مدیریت آب در دنیا

فرشاد قوشچی: در بهره‌برداری از منابع آب شیرین دنیا مشکلاتی وجود دارد، از جمله این مشکلات افزایش جمعیت در مقایسه با منابع آب و درنتیجه کاهش سرانه منابع آب است. مشکل دیگر، آلودگی بخش قابل توجهی از این منابع است.

از طرفی سطح زمین‌های کشاورزی که آبیاری می‌شوند در قرن گذشته پنج برابر شده است. در نتیجه، آب به یک منبع کمیاب و با ارزش تبدیل شده است. از سوی دیگر رویکردهای ناپایدار زیست‌محیطی به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه منابع آب و کیفیت آن را کاهش داده است. اما مهم‌ترین منابع آب قابل بهره‌برداری دنیا بخشی از آب‌های شیرین است که مجموع نزولات جوی  را شامل می‌شود و بر خشکی‌ها می‌بارد. این مقدار از آب موجود در خشکی‌ها عموما به شکل آب‌های جریان رودخانه‌ای یا آب‌های زیرزمینی قابل بهره‌برداری است. از طرف دیگر بخشی از نیازهای آبی در کشاورزی از طریق بارندگی به‌طور مستقیم تامین می‌شود، اما از‌ آنجا که معمولا قسمت عمده بارندگی در دسترس گیاهان قرار نمی‌گیرد و به صورت سیلاب یا رواناب از زمین‌های زراعی خارج می‌شود، تمرکز آب باران و استفاده از آن برای مقاصد متفاوت اهمیت بسیاری دارد. برآورد سالیانه جریان آب رودخانه‌ای حدود 40 هزار کیلومتر مکعب است که تقریبا تنها حدود یک چهارم آن یعنی کمی بیش از 10 هزار کیلومتر مکعب از این جریان های سطحی را می‌توان تحت عنوان جریان‌های باثبات یا پایدار سطحی و زیرزمینی قلمداد کرد. بنابراین با توجه به این حجم محدود و همچنین تقاضای روزافزون، لزوم مدیریت صحیح در بهره‌برداری از این منابع آبی الزامی به نظر می‌رسد. مصرف بهینه آب نیازمند اصلاح ساختار نظام مدیریت بهره‌برداری از آب و آبیاری است. تا قبل از سال 1900 میلادی بیشتر مسئولیت مدیریت کلان آبیاری بر عهده جوامع محلی بوده است. اما با شروع قرن بیستم، به دلیل توسعه عمده در بخش کشاورزی، مدیریت گسترده آبیاری از جوامع محلی به نظام‌های دولتی انتقال یافت که این مساله البته تجربه‌ای جهانی بود و به شکل روندی تاریخی اتفاق افتاد. از سال 1970 میلادی در برخی کشورها و از جمله ایران مشکلات و ناپایداری در بهره‌برداری و نگهداری نظام‌های آبی آشکار شد، هرچند در نهایت توسعه نظام‌های آبیاری ادامه پیدا کرد، دیگر تشکیلات آبیاری با منابع مالی متمرکز دولتی قادر نبود که مدیریت مناسب را در نگهداری و بهره‌برداری اعمال کند. از اوایل دهه 1990 میلادی برنامه‌های مدیریت مشارکتی در کشورهایی نظیر مکزیک، کلمبیا و چین نتایج مناسبی از نقش موفقیت‌آمیز بهره‌برداران در مدیریت‌ها را نشان داد، ولی همچنان مشکلات متعددی در بهره‌برداری از منابع آب دنیا به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه وجود دارد. تنها راه موجود برای رهایی از بحران بهبود مدیریت آب، اصلاح سیاستگذاری دولت‌ها، افزایش سرمایه‌گذاری در بهبود و حفظ منابع آب است، به این ترتیب کارایی استفاده از آب افزایش می‌یابد و در ضمن آب بیشتری برای کارکردهای زیست‌محیطی حفظ می‌شود.

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها